Samochód może być w pełni sprawny, a mimo to nie da się nim wyjechać z garażu. Z taką sytuacją mierzy się właściciel elektrycznego SUV-a Fisker Ocean, którego auto nie uruchamia się mimo naładowanej baterii i braku usterek mechanicznych. Problemem nie jest technika, lecz oprogramowanie i brak możliwości odnowienia cyfrowych certyfikatów po bankructwie producenta.
Fisker Ocean, to model, który został wyprodukowany w Austrii przez firmę Magna Steyr w Grazu. Auto kosztowało około 70 tys. euro. Choć samochód jest fizycznie sprawny i ma naładowany akumulator, właściciel nie może z niego korzystać, ponieważ wygasły certyfikaty odpowiadające za autoryzację systemów pokładowych.
W normalnych warunkach odnowienie takich certyfikatów odbywa się zdalnie, często w ramach subskrypcji i przy wsparciu serwerów producenta. W tym przypadku nie jest to możliwe, gdyż firma Fisker Inc. zakończyła działalność. Brak dostępu do infrastruktury online sprawił, że samochód nie przechodzi cyfrowej weryfikacji i nie pozwala na uruchomienie napędu. To oznacza, że pojazd z technicznego punktu widzenia jest w pełni sprawny, ale pozostaje unieruchomiony przez oprogramowanie.
Kłopoty producenta zaczęły się w 2023 roku. W maju 2024 roku firma zdecydowała się ograniczyć zakres gwarancji oraz assistance dla klientów. Miesiąc później, w czerwcu 2024 roku, ogłoszono upadłość i wycofano spółkę z giełdy w Nowym Jorku. Od tego momentu wsparcie techniczne i serwery przestały być utrzymywane w dotychczasowej formie.
Nie podano, ile osób znalazło się w podobnej sytuacji. Część właścicieli próbuje szukać pomocy w niezależnych warsztatach i społecznościach internetowych, inni liczą na wsparcie firm trzecich, które podejmą się obejścia blokad programowych. To jednak rozwiązania nieoficjalne i obarczone ryzykiem. W praktyce oznacza to, że użytkownicy zostali z samochodami, których nie mogą normalnie eksploatować.
W takiej sytuacji możliwości są ograniczone. Można próbować sprzedać auto na części, czekać na pojawienie się niezależnych specjalistów zdolnych do przywrócenia działania systemów albo dochodzić swoich praw w postępowaniu upadłościowym. Każde z tych rozwiązań wiąże się jednak z dodatkowymi kosztami i nie daje gwarancji sukcesu.
Przypadek Fiskera to skrajny przykład uzależnienia pojazdu od usług online, ale nie jest to problem wyłącznie jednej marki. Wystarczy, że producent wycofa się z danego rynku i przestanie zapewniać wsparcie techniczne, a samochody oparte na zdalnych rozwiązaniach mogą utracić część funkcjonalności. W najbardziej pesymistycznym scenariuszu mogą nawet przestać się uruchamiać.
W odpowiedzi na rosnącą cyfryzację motoryzacji powstają inicjatywy takie jak Catena-X. To europejski projekt tworzący wspólną sieć wymiany danych dla branży automotive. Jego celem jest standaryzacja przepływu informacji między producentami, dostawcami i serwisami oraz zwiększenie przejrzystości w całym łańcuchu dostaw. Choć nie rozwiąże to bezpośrednio problemu wygasłych certyfikatów w pojedynczym aucie, może w przyszłości ograniczyć ryzyko całkowitego odcięcia użytkowników od wsparcia.
Historia elektrycznego SUV-a pokazuje, że w erze cyfrowej sprawność mechaniczna to za mało. Bez aktywnego zaplecza informatycznego nawet nowoczesny samochód za kilkadziesiąt tysięcy euro może stać się bezużyteczny.