Dla kierowcy to tylko chwila. I co najwyżej trochę nerwów w trakcie awaryjnego hamowania, gdy jeden z systemów wspomagających kierowcę aktywuje się w przypadku groźnej sytuacji na drodze. Dla inżynierów to zaś tysiące godzin pracy nad dopracowaniem systemu, który powinien uchronić nas przed wypadkiem. A jak wygląda ich praca? Odwiedziłem niezwykły tor testowy w Jeversen, nieopodal Hanoweru, gdzie ZF testuje rozwiązania dla dużych pojazdów – od aut dostawczych i autobusów po największe ciężarówki, naczepy i przyczepy.
Szczególnie z perspektywy kierowcy samochodu osobowego warto kibicować inżynierom pracującym w miejscowym ośrodku. Dlaczego? To przerażająca perspektywa, kiedy na samym końcu korka siedzisz w samochodzie osobowym i widzisz w lusterku wstecznym rozpędzoną ciężarówkę. Jeśli nie wyhamuje na czas, to tragiczny w skutkach karambol to właściwie pewnik.
Oczywiście we współczesnych ciężarówkach układ chroniący przed kolizją to nic nadzwyczajnego. Tam, gdzie zagapi się kierowca, musi zadziałać automatyka, by zatrzymać pojazd. Wciąż jednak jest co usprawniać, co pokazano na torze testowym. Tuż przed salonem IAA Transportation 2026 ZF pochwalił się najnowszymi rozwiązaniami do pojazdów. Co więcej, to nie tylko rozwiązania dla ciężarówek, lecz także autobusów, którymi na co dzień podróżuje się w obrębie miasta. Okazuje się, że skala problemów, z jakimi mierzą się kierowcy większych pojazdów, może być dużą niespodzianką dla kierowcy osobowego auta.
Na pierwszy ogień przejażdżka autobusem miejskim po torze testowym. Czy może być coś bardziej ekscytującego? W trakcie jazdy na stanowisko testowe zastanawiałem się, w jaki sposób można ułatwić życie kierowcy, który każdego dnia przewozi tysiące pasażerów. Okazało się, że pole do usprawnień jest zadziwiająco duże. Jednym z nowych systemów jest CDC, którego zadaniem jest poprawa komfortu poprzez dostosowanie charakterystyki pracy amortyzatorów. Wbrew pozorom to nie tylko łagodniejsze pokonywanie kiepskiej nawierzchni, lecz także lepsze kontrolowanie autobusu (City Bus CMS) w trakcie gwałtownego manewru ominięcia przeszkody (dla pasażerów to większa szansa na utrzymanie się na nogach w awaryjnej sytuacji). Jak to działa w praktyce? Z perspektywy pasażera oznacza to przede wszystkim to, że nie musi tak mocno trzymać się poręczy, gdy autobus mocniej wychyli się podczas skrętu. Dla sprawnej dorosłej osoby to żaden problem, ale w przypadku seniorów każde złagodzenie wychylenia ma spore znaczenie. Na tym nie koniec.
Pewnie mało który kierowca samochodu osobowego zdaje sobie sprawę z problemu zużywających się opon w autobusach miejskich. To nie tylko kwestia pracy w wyższych temperaturach (częste przyspieszenie i hamowanie), lecz także podwyższonego ryzyka uszkodzeń o krawężniki podczas podjazdu na przystanek. Przedstawiciele ZF przekonywali, że mimo stosowania wzmocnień bocznych w oponach (tzw. sidewall protection) problem jest dość powszechny a koszty wymiany opon są całkiem wysokie. Stąd nowy pomysł na układ zautomatyzowanego podjazdu na przystanek. Nowy system City Bus Assist bazujący na kamerach i precyzyjnej pozycji GPS ułatwia precyzyjny dojazd do krawędzi jezdni bez ryzyka obcierania opon o krawężnik. Bardzo przypomina to w pełni autonomiczną jazdę (kierowca nie musi kontrolować kierownicy). W praktyce układ bazuje nie tylko na bieżącej kontroli przy użyciu kilku kamer, lecz także zapamiętanych koordynatach GPS danego przystanku. Co więcej, automatyka radzi sobie także w sytuacji omijania dodatkowych przeszkód (np. pojazdy zaparkowane blisko przystanku) i z zaskakującą powtarzalnością działa podczas zatrzymywaniu przy przystanku. Miarą skuteczności działania systemu jest nie tylko stan opon, ale i prawnego narożnika autobusu. To zwykle ten element także często jest uszkadzany w miejskich warunkach.
Autobusy to dopiero początek. ZF mocno inwestuje w branżę pojazdów ciężarowych. Stąd m.in. liczne prototypy ciężarówek z ciekawymi kombinacjami napędów oraz układów wspomagających kierowcę. Niezwykle ciekawie prezentował się w szczególności duży zestaw z naczepą i kompletem kamer oraz innych sensorów, by poprawić bezpieczeństwo manewrowania. W tej kwestii wciąż jest spore pole do usprawnień. Zespół inżynierów pracuje m.in. nad wyeliminowaniem problemu martwego pola (wsiądź do kabiny ciężarówki i sam przekonaj się, jak ograniczoną widoczność ma w szczególności kierowca dużego zestawu).
Na torze zaprezentowano prototyp ciężarówki (na bazie Iveco) wyposażonej w naczepę z kompletem kamer na miarę najlepszych zestawów 360 st. znanych z samochodów osobowych. W odróżnieniu od osobówek dodano jeszcze komplet mikrofonów, by szybciej rozpoznać dźwięk syreny pojazdu uprzywilejowanego (zadaniem układu jest szybkie ostrzeganie kierowcy o zbliżaniu się ambulansu, straży pożarnej, policji i innych służb korzystających z odpowiednich sygnałów uprzywilejowania). Co ważne, obraz z kamer stanowi dodatkowe uzupełnienie informacji z radarów i służy jako podstawowe źródło informacji dla układu inicjującego awaryjne hamowanie w razie ryzyka kolizji. Co w tym nadzwyczajnego? Zespół inżynierów chwalił się m.in. tym, że całe oprzyrządowanie umieszczone na przyczepie komunikuje się przewodowo poprzez standardowe gniazda przyłączeniowe stosowane w ciężarówkach, przyczepach i naczepach. A to znacząco obniża koszty i ułatwia wdrożenie do produkcji. Nie jest bowiem tajemnicą, że wspomniane rozwiązanie musi być stosowane nie tylko przez producentów ciężarówek, lecz także całej branży naczep i przyczep.
Kwestia kosztów i zainteresowania producentów pojazdów ma także znaczenie w przypadku innego systemu. ZF pracuje nad innowacyjnym i relatywnie nisko-kosztowym systemem, który ma ograniczyć ryzyko szkód i groźnych wypadków w centrach logistycznych. Okazuje się, że sporym problemem są wypadki przy rampach załadunkowych. Stąd pomysł na układ, który poprzez Wi-Fi i Bluetooth zapewnia kierowcy podgląd z kamer przy rampie załadunkowej a operatorowi centrum logistycznego ułatwia komunikację z ciężarówką (włącznie z automatycznym blokowaniem hamulca postojowego). To z pozoru proste rozwiązanie (łatwa integracja z istniejącym sprzętem w pojeździe) może uratować komuś życie. A o śmiertelny wypadek nietrudno. To nie tylko kwestia upadku z wysokości, ale także przygniecenia operatora czy kierowcy podczas manewrowania lub klinowania.
Bezpieczeństwo to nie wszystko. Otwartą kwestią pozostaje także przyszłość napędów w ciężarówkach. Choć obecnie trudno wyobrazić sobie odejście od diesla, to w dalszej perspektywie jest to nieuniknione w Unii Europejskiej, która prze w kierunku elektryfikacji. W ZF zdają sobie sprawę, że przesiadka na elektryczne ciężarówki nie nastąpi tak łatwo i szybko, jak chcieliby unijni urzędnicy. Postęp w technologii wciąż jest zbyt wolny, by zastąpić diesla szczególnie w transporcie długodystansowym. Stąd intensywne prace nad tzw. etapem przejściowym. A to oznacza m.in. popularyzację napędów hybrydowych w ciężarówkach.
Jak wygląda hybryda w ciężarówce? Na razie najsensowniejszym rozwiązaniem jest technologia hybrydy plug-in. Dzięki niej ciężarówka może jechać po autostradzie, korzystając z diesla. A gdy dojedzie do miejsc, gdzie obowiązują strefy czystego transportu, to może aktywować tryb elektryczny. By uzyskać sensowny zasięg, potrzebna jest odpowiednia bateria (stąd rozważane pojemności to ponad 100 kWh i więcej) i efektywny układ rekuperacji, by w trakcie podróży w trybie spalinowym odzyskać jak najwięcej energii przy każdym hamowaniu i zjeżdżaniu ze wzniesień.
Jak jeździ się takim pojazdem? Podczas krótkiej przejażdżki przekonałem się, że współpraca diesla i silnika elektrycznego może przebiegać zadziwiająco płynnie. Nie było żadnych szarpnięć lub nieprzyjemnego rozruchu diesla. Silnik wysokoprężny dołączał się dość cicho i delikatnie. Bardzo przyjemnie ruszało się ciężarówką w trybie elektrycznym. Pod tym względem to duża różnica, gdyż ciężki pojazd znacznie lepiej się rozpędza, co łatwo docenić np. podczas włączania się do ruchu.
W trakcie normalnej jazdy silnik diesla w testowej ciężarówce zbytnio nie hałasował. Wszystko zmieniło się w sytuacji uruchomienia trybu generatora, by szybciej doładować baterię. A taki tryb pracy wiąże się nieuchronnie z wyższymi obrotami i podwyższonym hałasem. W praktyce trudno oczekiwać, by kierowcy często korzystali ze wspomnianego rozwiązania.
Kiedy doczekamy się upowszechnienia hybrydowych ciężarówek na drogach? To dobre pytanie. Wiele zależy w tej kwestii od koncernów samochodowych. Oczekuje się, że dopiero w ciągu kilku najbliższych lat przewoźnicy chętniej zainwestują w hybrydy plug-in (do 2030 r. udział w rynku może sięgnąć ok. 6 proc.). Znamienne przy tym, że sama technologia nie jest szczególną nowością. Koncerny eksperymentują już od połowy lat 80. Testowe egzemplarze trafiały do wybranych przewoźników w ubiegłej dekadzie (np. Volvo dostarcza je od 2011 r., a Scania od 2014 r.).
Diesel jeszcze długo pozostanie kluczowym źródłem napędów w ciężarówkach. A te będą stopniowo ewoluować. Z pewnością nie tak szybko jak samochody osobowe, ale transformacja będzie postępować. Dotyczy to także sfery oprogramowania. Ciężarówki z technologią SDV (samochody definiowane programowo), sztuczną inteligencją i stałym dostępem do internetu staną się codziennością. Od tego już nie ma odwrotu. Materiał został zrealizowany na wyjeździe sfinansowanym przez ZF Polska Sp. z o.o. Firma nie miała wpływu na treść ani wglądu w tekst przed publikacją.