Pomogłem wygrać zakład ośmiokrotnemu mistrzowi świata. Byłem w rajdowym sercu Finlandii

Siedziba Toyota Gazoo Racing WRT, czyli fabrycznego teamu rajdowego WRC (ang. World Rally Championship) japońskiej firmy to wyjątkowe miejsce na ziemi. Znajduje się w rajdowym serduszku Finlandii, czyli mieście Jyvaskyla.

W pierwszej chwili taka lokalizacja kwatery głównej rajdowego zespołu może być zaskakująca, zwłaszcza gdy mowa o japońskiej firmie. Przede wszystkim jednak, matecznik zespołu Toyoty jest jedyny w swoim rodzaju nie z powodów geograficznych, ale dlatego, że pracują tam wyjątkowi ludzie. Przez cały dzień otaczali mnie mistrzowie świata w swoim fachu.

Zobacz wideo Kuba Przygoński o tym, ile kosztują starty w rajdach samochodowych

Spędziłem dwa dni otoczony mistrzami świata, najlepszymi kierowcami i pilotami z Finlandii

Za co lubię swoją pracę? Regularny kontakt z samochodami i motocyklami jest nie do przecenienia. Cenię również podróże, ale najważniejsi są ludzie, których poznaję w ich trakcie. Kilka dni temu trzykrotny wicemistrz świata woził nas sportową Toyotą GR Yaris, czterokrotny wicemistrz świata był moim przewodnikiemm, w rolę instrukora wcielił się skromny trener rajdowych sław, a ośmiokrotny mistrz świata wygrał dzięki mnie zakład. Tak się zwiedza siedzibę fabrycznego zespołu Toyoty startującego w rajdowych samochodowych mistrzostwach świata WRC. Aktualnie najlepszy zespół rajdowy świata ma kwaterę główną w fińskim mieście Jyvaskyla, czyli Mekce szutrowych rajdów. To tam każdego roku jest organizowana baza rajdu Finlandii.

Kim są wszyscy wymienieni przeze mnie ludzie? Pierwszy z nich to Jari-Matti Latvala. Wesoły Fin jest dyrektorem teamu Toyoty. Wcześniej był kierowcą rajdowym, który najwyższy stopień podium oddawał tylko takim sławom jak Sebastien Loeb i Sebastien Ogier. Drugi to Jarmo Lehtinen, pilot rajdowy Mikko Hirvonena, który wraz z nim wygrał 15 rund WRC, a wspólnie aż cztery razy zostali wicemistrzami świata. Trzecim jest Juha Salo, który próbował uczyć mnie jeździć. To dziewięciokrotny rajdowy mistrz Finlandii. Ostatnia wspomniana przeze mnie osoba, to ośmiokrotny mistrz świata w rajdach Sebastien Ogier.

Kierowca fabryczny Toyota Gazoo Racing WRT Takamoto Katsuta w czasie rajdu Szwecji 2024 r.Kierowca fabryczny Toyota Gazoo Racing WRT Takamoto Katsuta w czasie rajdu Szwecji 2024 r. fot. Toyota Gazoo Racing WRT

Dlaczego zaczepił nas Sebastien Ogier? Przyszedł zadać nietypowe pytanie

Drugi po Sebastienie Loebie najbardziej utytułowany kierowca w historii rajdów w czasie kolacji podszedł do naszego stolika ubrany w firmowy polar i spytał, skąd przyjechaliśmy. Dzięki temu, że jestem Polakiem, mistrz Ogier wygrał zakład ze swoim kolegą, bo prawidłowo domyślił się naszego pochodzenia. Pierwszy raz zaczepił mnie ośmiokrotny mistrz świata, a jego naturalność była zaskakująco miła. Z ciekawych osób, które poznałem w trakcie wycieczki do Finlandii muszę jeszcze wymienić Takamoto Katsutę, uśmiechniętego i niezwykle uprzejmego Japończyka, który kilka dni wcześniej wzbudził sensację, zajmując drugie miejsce w klasyfikacji generalnej tegorocznego Rajdu Szwecji. Tak było po pierwszym dniu, kiedy "Taka" tracił do lidera zaledwie 3,2 s. W 2018 r. już wygrał ten rajd, ale w niższej kategorii WRC-2. W tym roku w końcu wypadł z trasy i ukończył zmagania na 45. miejscu, czego nie może sobie wybaczyć do tej pory, ale takie są rajdy. Prywatnie wszyscy z nich to bardzo mili ludzie, a zawodowo - mistrzowie w swoim fachu.

Odkąd Toyota wróciła do rajdów, seryjnie zdobywa tytuły mistrza świata

To między innymi dzięki nim Toyota Gazoo Racing WRT jest jedynym w swoim rodzaju zespołem rajdowym. Bardzo młodym, bo istniejącym zaledwie od 2017 roku, ale zdobywającym tytuły mistrza świata od samego początku i to w dyscyplinie sportu, w której nie wystarczy mieć worka pieniędzy. W przeszłości przekonało się o tym już kilka koncernów. Liczy się przede wszystkim doświadczenie, a Toyota wróciła do sportowej rywalizacji po 17-letniej przerwie. Już rok później zdobyła tytuł mistrza świata producentów. Teraz Toyota ma na koncie aż cztery takie zwycięstwa, które dołożyła do trzech ze starych czasów. Dodatkowo od powrotu w 2017 r. startujący w tym zespole kierowcy i piloci w każdym sezonie zdobywają indywidualne tytuły mistrza świata. W tej chwili mają ich już pięć. Jak to możliwe?

Kluczem do sukcesów osiąganych przez Toyota Gazoo Racing WRT jest połączenie profesjonalizmu, talentu i bezkompromisowego podejścia. Na pewno ma z tym coś wspólnego również dalekowschodni etos pracy. Zwłaszcza Japończycy wstydzą się robić cokolwiek nieporządnie. W przypadku Toyota Gazoo Racing WRT wszystko zaczeło się od decyzji szefa koncernu Akio Toyody, który kocha motorsport i pierwszego dyrektora zespołu rajdowego, Tommi'ego Makinena.

Podwoje kwatery głównej Toyota Gazoo Racing WRT otwierają się dla obcych bardzo rzadko

Nic dziwnego, że czułem się wyjątkowo, kiedy zwiedzałem sekretną siedzibę Toyota Gazoo Racing WRT w zasypanym śniegiem Jyvaskyla. Dlaczego sekretną? Bo nie wolno tam robić zdjęć, a tak naprawdę mało kto może wejść do pilnie strzeżonych hal, w których powstają najlepsze samochody rajdowe świata. Niektóre etapy konstrukcji wciąż stanową tajemnicę koncernu. Na szczęście Toyota częściowo uchyliła jej rąbek, dzięki temu mogę teraz wam opowiedzieć, jak wygląda budowa najlepszych samochodów rajdowych świata. Co się dzieje, za szczelnie zamkniętymi drzwiami Toytoa Gazoo Racing WRT?

Przede wszystkim, dlaczego Finlandia, a nie Japonia, Belgia, Niemcy albo jakikolwiek inny kraj? Ze wszystkich narodów na świecie to chyba właśnie ten nordycki kraj jest najbardziej przesiąknięty rajdowym klimatem. Jyvaskyla jest bazą najsłynniejszego rajdu szutrowego świata Secto Rally Finland, który odbywa się od 1951 roku (dawniej pod nazwami Jyvaskyla Grand Prix i Rajd Tysiąca Jezior). To tam rodziły się i błyszczały talenty takich kierowców jak: Erik Carlsson, Raun Aaltonen, Timo Makinen, Hannu Mikkola, Stig Blomqvist, Ari Vatanen, Juha Kankkunen, Tommi Makinen, Marcus Gronholm i wielu, wielu innych. To na trasie rajdu Finlandii jest legendarny odcinek specjalny Ouninpohja ze spektakularnymi "hopami", na których samochody przelatują prawie 60 m w powietrzu z prędkością 170 km/h na szutrze. Tam się oddycha rajdową atmosferą przez cały rok.

Jyvaskyla to miasto, które zapisało się w historii motorsportu na zawsze

140-tysięczne spokojne miasto Jyvaskyla jest otoczone fantastycznymi szerokimi i gładkimi szutrowymi drogami oraz zamarzającymi na wiele miesięcy jeziorami, na których Finowie natychmiast organizują zimowe tory. Poza tym to w Finlandii mieszka wielu utalentowanych kierowców i specjalistów wszelkiej maści od tego sportu. Krótko mówiąc, jest tam cały rajdowy know-how i odpowiedni klimat w sensie dosłownym, ale także w przenośni. W siedzibie rajdowego teamu Toyoty zlokalizowanego na obrzeżach tego miasta jest kilka bardzo interesujących hal. W środku powstają samochody rajdowe WRC (World Rally Car) dwóch kategorii: Rally1 i Rally2. Są między nimi podstawowe różnice.

Siedziba Toyota Gazoo Racing WRT w FinlandiiSiedziba Toyota Gazoo Racing WRT w Finlandii fot. Toyota

Rally1 to spadkobierca królewskiej grupy A, która oznacza najwyższy poziom rywalizacji pod każdym względem. Reguły konstrukcji takich aut zmieniły się w 2022 roku i od tej pory poza wyglądem zewnętrznym nie mają nic wspólnego ze swoimi produkcyjnymi odpowiednikami. Samochody Rally1 kosztują około 500 tys. euro i są konstruowane niemal całkowicie ręcznie. Bazą jest rama przestrzenna zespawana ze stalowych rur z przednią częścią nadwozia. Jest zwymiarowana z dokładnością do części milimetra na specjalnych stanowiskach. Głównie dlatego samochody tej kategorii są najbezpieczniejszymi rajdówkami w historii. Do takiej ramy mocuje się wszystkie podzespoły: silnik, układ napędowy, kierowniczy, zawieszenie oraz lekkie panele poszycia nadwozia i zderzaki wykonane z kompozytów włókna węglowego i aramidowego.

Silniki współczesnych rajdówek to hybrydy o mocy przekraczającej 500 KM

Silniki wszystkich rajdówek Rally1 są od 2017 roku bardzo podobne, bo ich podstawowe parametry ogranicza zestaw przepisów opracowanych przez Międzynarodową Federację Samochodową FIA. Tzw. global race engine musi mieć cztery cylindry oraz poj. 1,6 l o określonym skoku i średnicy tłoków. Motor jest doładowany turbosprężarką ze zwężką o określonej średnicy, z tego powodu jego moc jest ograniczona do 380 KM. Silniki do rajdówek Toyoty kategorii Rally1 są wytwarzane w Kolonii w Toyota Gazoo Racing Europe GmbH i przywożone do Jyvaskyla w skrzyniach.

Od 2022 roku wszystkie rajdówki Rally1 muszą być wyposażone w hybrydowy moduł dostarczany przez jednego zewnętrznego producenta: Compact Dynamics (kooperacja Boscha i Williams Advanced Engineering), ale teamy mają sporą dowolność w kwestii sposobu montażu tego układu w napędzie. Ze względu na hybrydową konstrukcję jego moc rośnie do przeszło 500 KM, ale nie jest dostępna przez cały czas. Auta dostają zastrzyk dodatkowych 136 KM elektrycznego silnika tylko w pewnych momentach, które określa sterujący nim program. Każdy zespół może przygotować tylko dwie różne mapy pracy zespołu napędowego, które następnie muszą uzyskać aprobatę FIA.

Ile kosztuje samochód kategorii Rally1? Cena za sztukę to pół miliona euro

Międzynarodowa Federacja Samochodowa określająca przepisy rajdów WRC od lat dąży do ograniczenia kosztów budowy startujących w nich aut. Między innymi z tego powodu aktualne samochody Rally1 nie mają aktywnych dyferencjałów, a ich zawieszenie nie jest aż tak wyrafinowane, jak kiedyś. Mimo to przepięknie wyglądające amortyzatory Reiger z trójstronną regulacją, których używa ekipa Toyoty, kosztuję około 10 tys. euro za sztukę. Dzięki nim samochody prowadzą się jak przyklejone do nawierzchni, zamiast podskakiwać na każdej nierówności.

Siedziba Toyota Gazoo Racing WRT w FinlandiiSiedziba Toyota Gazoo Racing WRT w Finlandii fot. Toyota

Na stanowiskach w siedzibie Toyota Gazoo Racing WRT mogłem oglądać kilka takich rajdówek w różnym stanie "dekompletacji". Część z nich dopiero wróciła z rajdu Szwecji, ale większość już była rozebrana na części pierwsze. Nawet starsze egzemplarze, których Toyota używa od 2022 albo od 2023 roku, wyglądały jak nowe. To dlatego, że po każdym rajdzie są doprowadzane do idealnego stanu, a jeśli to miałoby zająć zbyt dużo czasu, wymieniane na nowe. W hali Toyoty najbardziej zaskoczyły mnie dwie rzeczy: pomimo wytężonej pracy mechaników panował tam ogromny spokój i było czysto, jak na sali operacyjnej, a nie w samochodowym warsztacie.

Czym się różnią rajdówki Rally1 i Rally2? Te drugie mają sporo wspólnego z seryjnymi autami

Zupełnie inne i dużo tańsze są auta kategorii Rally2, wywodzącej się z klasy R5. To samochody mające najwięcej wspólnego z tzw. rajdową grupą N, która od 2019 nie uczestniczy w rajdach WRC, ale oznacza seryjne auta. Parametry Rally2 określa słynny załącznik J artykułu 261 FIA, w którym można przeczytać, że też muszą mieć turbodoładowane silniki o poj. 1,6 l, ale ich konstrukcja bazowa to seryjne samonośne nadwozia dopiero przed użyciem w rajdach wzmacniane klatkami bezpieczeństwa wspawanymi we wnętrzu. W przypadku Toyoty są to trzydrzwiowe karoserie produkcyjnych GR Yarisów, które już z fabryki wychodzą z seryjnie obniżonym o 10 cm dachem. Do tej pory powstało około 40-50 sztuk takich aut. Są on znacznie tańsze od aut Rally1 i dostępne również dla prywatnych zespołów rajdowych, a nie wyłącznie dla zawodników Toyota Gazoo Racing WRT.

Oglądając jedne i drugie rajdówki w otoczeniu słynnych kierowców, pilotów, inżynierów i konstruktorów spędziłem z wypiekami na twarzy pół dnia. Szansa obserwowania, jak powstają najlepsze samochody rajdowe świata, nie zdarza się co dzień, dlatego warto ją docenić i celebrować. Drugą połowę dnia spędziłem na lodowym torze Rantapirtti we wnętrzu cywilnej Toyoty GR Yaris po modernizacji. Najpierw wozili nas po nim słynni kierowcy z zespołu Toyoty włącznie z dyrektorem zespołu Jarim-Matim Latvalą. Potem zasiadłem za kierownicą jednego z nich pod czujnym okiem 9-krotnego rajdowego mistrza Finlandii, ale to zupełnie inna historia. Materiał powstał na wyjeździe sfinansowanym przez Toyota Central Europe Sp. z o.o. Zdjęcia pochodzą z serwisu prasowego.

Sebastien Ogier, ośmiokrotny rajdowy mistrz świata, kierowca Toyota Gazoo Racing WRTSebastien Ogier, ośmiokrotny rajdowy mistrz świata, kierowca Toyota Gazoo Racing WRT fot. Toyota

Więcej o:
Copyright © Gazeta.pl sp. z o.o.