Diagnosta zdradził mi, co najczęściej eliminuje auta podczas przeglądu

Według danych GUS liczba samochodów osobowych w Polsce w 2024 roku wyniosła około 21 milionów. Każde z nich teoretycznie powinno przejść obowiązkowe badanie techniczne. Warto się do niego przygotować, bo diagności potrafią być bezlitośni. Co roku z przysłowiowym kwitkiem odjeżdża ze Stacji Kontroli Pojazdów kilkaset tysięcy pojazdów. Diagnosta zdradził mi przez co najczęściej samochody oblewają badanie.
Okresowe badanie techniczne pojazdu
Fot. Rafał Mądry
  • Według danych Samar średni wiek samochodów eksploatowanych w Polsce wynosi 16,24 roku. Co istotne, z zestawienia wyeliminowano tzw. „martwe dusze", czyli pojazdy figurujące w bazie CEPiK, ale od dawna nieużytkowane.
  • Za brak ważnego badania technicznego grozi mandat od 1500 do 5000 zł. Policjant zatrzyma również dowód rejestracyjny, a jeśli stan techniczny auta będzie zagrażał bezpieczeństwu, pojazd zostanie odholowany.
  • Podstawowa opłata za badanie techniczne samochodu osobowego wynosi 149 zł. Właściciele aut z instalacją LPG lub CNG zapłacą 249 zł, natomiast motocykliści 94 zł.
  • Badanie należy przeprowadzać co roku, ale nowe samochody mają taryfę ulgową

Pierwsze badanie techniczne nowego samochodu obowiązuje dopiero po trzech latach od rejestracji. Kolejne należy wykonać po dwóch latach, a następnie już co roku. Inaczej wygląda sytuacja w przypadku taksówek, samochodów z instalacją LPG lub CNG oraz starszych pojazdów, które od początku muszą pojawiać się na stacji kontroli raz w roku.

Obowiązkowe badania mają bezpośrednio wpływać na bezpieczeństwo ruchu drogowego. Tyle teorii. Choć policyjne statystyki wskazują, że zły stan techniczny odpowiada jedynie za kilka procent wypadków, eksperci od lat zwracają uwagę, że ten wskaźnik jest mocno zaniżony. W wielu przypadkach rzeczywisty wpływ usterek trudno jednoznacznie wykazać po zdarzeniu.

Trudno z tym polemizować, skoro średni wiek samochodu poruszającego się po polskich drogach przekracza już 16 lat. W takiej sytuacji część kierowców może po prostu nie przejść corocznego badania, a pozostali zwyczajnie o nim zapomnieć. Wakacyjny wyjazd, natłok obowiązków czy zwykłe niedbalstwo potrafią skutecznie odsunąć wizytę na stacji diagnostycznej. Warto jednak pamiętać, że konsekwencje bywają bardzo dotkliwe.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami maksymalna kara za brak ważnego badania technicznego wynosi 5000 zł. Tyle zapłacą kierowcy, którzy przekroczą termin o ponad 90 dni. Spóźnienie od 31 do 90 dni oznacza mandat w wysokości 2500 zł, natomiast do 30 dni – 1500 zł. To już kwoty, których większość kierowców zdecydowanie wolałaby uniknąć.

Kiedy podwyżki za badania techniczne pojazdów? Fot. Patryk Ogorzałek / Agencja Wyborcza.pl
Kiedy podwyżki za badania techniczne pojazdów? Fot. Patryk Ogorzałek / Agencja Wyborcza.plKiedy podwyżki za badania techniczne pojazdów? Fot. Patryk Ogorzałek / Agencja Wyborcza.pl

Rutynowa kontrola drogowa to najbardziej prawdopodobny scenariusz. Jeśli policjant stwierdzi brak ważnego badania technicznego, w praktyce niemal zawsze zatrzyma dowód rejestracyjny. Na pouczenie trudno dziś liczyć. Po zatrzymaniu dokumentu kierowca otrzyma pokwitowanie umożliwiające dojazd do stacji kontroli pojazdów. Warto jednak pamiętać, że nie zastępuje ono dowodu rejestracyjnego i nie może być wykorzystywane w innych sytuacjach. Jego ważność wygasa po siedmiu dniach i należy je okazać podczas badania.

Jeżeli funkcjonariusz uzna, że samochód zagraża bezpieczeństwu ruchu drogowego, może dodatkowo zlecić jego odholowanie na parking strzeżony. Koszt lawety oraz postoju zostanie przeniesiony na właściciela pojazdu, a rachunek bez problemu może wynieść kilkaset złotych.

Koszt standardowego badania technicznego wynosi obecnie 149 zł, choć jego wysokość może być uzależniona od rodzaju pojazdu. Taksówkarze zapłacą 213 zł, właściciele samochodów przystosowanych do nauki jazdy 222 zł, kierowcy aut z instalacją LPG lub CNG 249 zł, natomiast motocykliści 94 zł.

Zobacz wideo

Właściciele starszych pojazdów mają się czego obawiać?

Statystycznie badań co roku nie przechodzo 2 proc. pojazdów. Pozornie 2 procent nie wygląda groźnie. Problem zaczyna być jednak widoczny, gdy spojrzymy na skalę całego rynku. Przy około 21 milionach samochodów osobowych oznacza to ponad 400 tysięcy pojazdów, które nie spełniają wymagań technicznych. To realne zagrożenie dla bezpieczeństwa na drogach.

Poprosiłem diagnostę o listę grzechów polskich kierowców

Możemy teoretyzować do woli, ale i tak najwięcej w kwestii stanu faktycznego polskiego parku maszynowego mają diagności. Jeden z nich, Pan Bartosz z SKP w dużym mieście wojewódzkim, ma na ten temat wyrobione zdanie. Pracuje w branży ponad dekadę i niejedno widział. Bez litości rozprawia się z pojazdami w stanie zagrażającym bezpieczeństwu i życiu.

Fantazja polskich kierowców ma swoje zakorzenienie w ułanach. Czasem przyjeżdżają wyjątkowo pewni siebie klienci i zostają odprawieni. Nie mogę dopuścić do ruchu auta z pękniętą czołową szybą czy z oponami w różnym rozmiarze na kołach jednej osi. Do tego niemalże „łysych". Stacja kontroli jest monitorowana. Szef patrzy na ręce. Skończyło się pobłażanie rodem z lat 90. Wreszcie mamy porządek i realny wpływ na bezpieczeństwo na drogach.
Z uwagi na zaawansowany wiek wielu samochodów, nietrudno znaleźć widoczne gołym okiem usterki. O ile wypaloną żarówkę szybko da się wymienić, a światła ustawić na właściwym poziomie, o tyle wycieków oleju silnikowego, płynu hamulcowego lub chłodniczego, nie mogę bagatelizować. Podobnie jak wyciętych DPF-ów czy zupełnie niesprawnego hamulca ręcznego

– dodaje Pan Bartosz.

Doświadczony diagnosta zwraca również uwagę na to, co wynika ze statystyk przedstawianych przez ogólnokrajowe raporty SKP. To przede wszystkich duże luzy w zawieszeniu i układzie kierowniczym, a także powszechne wycieki płynów eksploatacyjnych. W starszych autach eksploatowanych zimą, dochodzi zaawansowana korozja i elementy gumowe nadające się do natychmiastowej wymiany. Niezbyt korzystnie przedstawiają się także dane obejmujące klocki i tarcze hamulcowe. Wielu kierowców lekceważy pierwsze objawy i reaguje dopiero w momencie, gdy dochodzi do poważnej awarii. Lepiej zapobiegać i ze spokojem udać się na coroczne badanie techniczne

Badanie techniczne nie jest kara - powinno motywować do utrzymania auta w dobrej kondycji

W związku z tym nie warto czekać do obowiązkowego wjazdu na ścieżkę diagnostyczną, lecz samemu kontrolować stan samochodu. O ile poważnych usterek trudno będzie pozbyć się we własnym zakresie, o tyle wiele drobnych nieprawidłowości można wychwycić odpowiednio wcześnie. Wystarczy krótka jazda próbna, wstępne oględziny i szybka reakcja.

Co ważne, ustawodawca podzielił usterki na trzy kategorie. Mało istotne nie spowodują negatywnego wyniku badania, ale będą wyraźnym sygnałem ostrzegawczym dla właściciela. Przykładem może być niski poziom płynu hamulcowego czy niesprawne oświetlenie tablicy rejestracyjnej. Znacznie większy problem stanowią usterki istotne i stwarzające zagrożenie. To właśnie one dyskwalifikują pojazd.

Warsztat samochodowy
Warsztat samochodowyFot. Piotr Mokwiński

Mało tego. Diagnosta wyszczególni wszystkie poważne nieprawidłowości i wyznaczy 14 dni na ich usunięcie. W tym czasie należy wrócić do tej samej stacji kontroli pojazdów na ponowne badanie. Koszt takiej kontroli wynosi 20 zł za każdy wykryty wcześniej defekt.

Aby oszczędzić sobie czasu, nerwów i przykrych konsekwencji, warto jeszcze przed przeglądem samodzielnie sprawdzić podstawowe elementy samochodu. Nie potrzeba do tego garażu z kanałem ani specjalistycznego sprzętu. Wystarczy chwila wolnego czasu i odrobina chęci.

Pierwszym krokiem powinna być kontrola oświetlenia oraz klaksonu. O ile bez odpowiednich urządzeń trudno zweryfikować prawidłową wysokość ustawienia świateł, o tyle sprawdzenie działania świateł mijania, drogowych, pozycyjnych czy kierunkowskazów nie stanowi żadnego problemu. W większości przypadków wymiana przepalonej żarówki kosztuje od kilku do kilkunastu złotych. Im starszy samochód, tym zazwyczaj naprawa jest prostsza, szybsza i tańsza.

Warto również sprawdzić działanie wycieraczek i spryskiwaczy. Jeśli pióra przeskakują po szybie, pozostawiają smugi albo pracują z wyraźnymi oporami, najczęściej wystarczy ich wymiana. Komplet do większości modeli kosztuje od 30 do 100 zł, choć w przypadku nowoczesnych konstrukcji ceny potrafią sięgać nawet 700 zł.

Znacznie gorzej, gdy problem dotyczy mechanizmu wycieraczek lub silniczka. Taki element kosztuje zazwyczaj od 200 do 600 zł, do czego należy doliczyć robociznę, zwykle w wysokości 50–100 zł.

Obok samych wycieraczek równie ważny jest układ spryskiwania szyby. Warto regularnie sprawdzać jego działanie i szybko reagować na wszelkie nieprawidłowości. Zdarza się, że mimo pełnego zbiornika płyn nie dolatuje nawet do połowy szyby lub wydobywa się z dysz pod zbyt małym ciśnieniem. W wielu przypadkach winna jest po prostu zapchana dysza, którą można udrożnić sprężonym powietrzem. Puszki z takim preparatem kosztują zaledwie 6–10 zł i są dostępne praktycznie w każdym sklepie motoryzacyjnym.

Wjazd na ścieżkę diagnostyczną oznacza również dokładną kontrolę zawieszenia oraz układu hamulcowego. Wszystkie parametry muszą mieścić się w normach określonych przez przepisy. Dlatego od czasu do czasu warto przejechać się samochodem z wyłączonym radiem i zwyczajnie wsłuchać się w odgłosy dochodzące z podwozia.

Już przy niewielkich prędkościach można usłyszeć niepokojące stuki, skrzypienie lub wyczuć drżenie kierownicy. Najczęściej świadczy to o zużyciu elementów zawieszenia albo układu kierowniczego. Oczywiście trudno takie podzespoły wymienić na osiedlowym parkingu, ale odpowiednio szybka wizyta u mechanika i rachunek opiewający na kilkaset złotych mogą uchronić przed negatywnym wynikiem badania technicznego. Usterki zawieszenia i hamulców należą bowiem do najczęstszych powodów jego niezaliczenia.

Kolejnym punktem jest korozja. W wielu modelach jakość zabezpieczenia antykorozyjnego pozostawia sporo do życzenia. Już kilkuletnie samochody potrafią mieć wyraźne ogniska rdzy. Jeśli pojawiają się wyłącznie na elementach poszycia karoserii, nie powinny być podstawą do negatywnego wyniku badania. Nie oznacza to jednak, że można je lekceważyć. Niezabezpieczona korozja bardzo szybko postępuje.

Znacznie gorzej wygląda sytuacja, gdy rdza pojawia się na elementach konstrukcyjnych pojazdu. Warto poświęcić kilka minut, położyć pod samochodem kawałek kartonu i obejrzeć podłogę oraz progi. Głębokie wżery w tych miejscach wyraźnie osłabiają sztywność nadwozia i bezpośrednio wpływają na bezpieczeństwo jazdy.

Więcej o: