Aut jeszcze nie było, a kierowców do dziś obowiązuje ten podział. Zaczęło się od mieczy

Dlaczego w Wielkiej Brytanii jeździ się lewą stroną, skoro w Polsce obowiązuje ruch prawostronny? Ten podział powstał na długo przed samochodami, a jego historia potrafi zaskoczyć. Dzisiejsze zasady są efektem zmian, które zachodziły przez całe stulecia.
Kierownica z lewej strony - zdjęcie ilustracyjne
MJTU2/Shutterstock.com

Ruch lewostronny i prawostronny istniały na długo przed pojawieniem się pierwszych samochodów. Na przestrzeni wieków sposób poruszania się po drogach zmieniał się wraz z rozwojem transportu, decyzjami władz, wojnami i ekspansją mocarstw. Nie było jednak jednego wydarzenia, które stworzyło obowiązujący dziś podział. Co więcej, część wyjaśnień dotyczących jego najstarszych źródeł pozostaje historycznymi teoriami.

Zobacz wideo Jak wybrać bezpieczne płyny eksploatacyjne? Odpowiada rzecznik ITS

Skąd wziął się ruch lewostronny? Jedna z teorii prowadzi do czasów mieczy

Jedno z popularnych wyjaśnień sięga czasów, gdy ludzie podróżowali pieszo lub konno. Większość osób była praworęczna, dlatego trzymanie się lewej strony mogło mieć praktyczne zalety. Mijany człowiek znajdował się wtedy po prawej, czyli od strony ręki, którą łatwiej było się bronić. Pochwę miecza noszono natomiast zwykle po lewej stronie ciała. To jedna z teorii tłumaczących dawny zwyczaj poruszania się lewą stroną, a nie jednoznacznie potwierdzona geneza współczesnych przepisów. Znaczenie mógł mieć również sposób wsiadania na konia. Osobie praworęcznej, zwłaszcza z mieczem przy pasie, wygodniej było dosiadać zwierzęcia od lewej strony. Robienie tego od pobocza pozwalało też uniknąć wychodzenia na środek uczęszczanego traktu. Takie zachowania mogły z czasem utrwalać określony sposób poruszania się po drogach.

Dlaczego jeździmy prawą stroną? Rozwój transportu sprzyjał zmianie zasad

W XVIII wieku na drogach pojawiały się duże wozy ciągnięte przez kilka par koni. W Stanach Zjednoczonych i części Europy woźnica nie zawsze miał osobne siedzenie. Mógł zajmować miejsce na lewym koniu z ostatniej pary, dzięki czemu prawą ręką swobodnie posługiwał się batem. Taki sposób prowadzenia zaprzęgu sprzyjał jeździe prawą stroną. Woźnica znajdował się wówczas bliżej środka drogi i łatwiej oceniał odległość od pojazdu jadącego z naprzeciwka. Rozwój ciężkiego transportu jest wskazywany jako jeden z czynników, które sprzyjały upowszechnianiu ruchu prawostronnego. Nie wszędzie zmiany zachodziły jednak w tym samym czasie. W Rosji jazda prawą stroną była znana już na początku XVIII wieku, a w 1752 roku została uregulowana przez cesarzową Elżbietę. We Francji istotne zmiany nastąpiły pod koniec tego stulecia. Paryż oficjalnie przyjął ruch prawostronny w 1794 roku.

Dlaczego w Wielkiej Brytanii jest ruch lewostronny? Przepisy utrwaliły dawny zwyczaj

Na europejskie drogi duży wpływ miały wojny napoleońskie. Na obszarach znajdujących się pod francuskim wpływem rozpowszechniał się ruch prawostronny. Dotyczyło to między innymi Niderlandów, Szwajcarii, części Niemiec i Włoch oraz ziem polskich. Wielka Brytania pozostała przy jeździe po lewej stronie, a w 1835 roku zasada ta została formalnie uregulowana. Wraz z rozwojem Imperium Brytyjskiego taki system wprowadzano także na wielu podległych mu terytoriach. Brytyjskie wpływy są jednym z głównych powodów, dla których ruch lewostronny przetrwał w wielu częściach świata. Ślady tej historii widać do dziś między innymi w Indiach, Australii, Nowej Zelandii i Republice Południowej Afryki. Nie oznacza to jednak, że każdy kraj, w którym kierowcy trzymają się lewej strony, przejął tę zasadę bezpośrednio od Brytyjczyków.

W jakich krajach jest ruch lewostronny? Nie wszędzie zdecydowały wpływy Wielkiej Brytanii

Ciekawym przykładem jest Japonia. Pierwszą linię kolejową w tym kraju uruchomiono w 1872 roku między Tokio a Jokohamą. Przy jej budowie znaczącą rolę odegrali brytyjscy inżynierowie, a pierwsze lokomotywy i wagony sprowadzono z Wielkiej Brytanii. Brytyjskie wpływy na rozwój japońskiego transportu były więc bardzo silne, choć trudno sprowadzić genezę obowiązującego w Japonii ruchu lewostronnego do jednego wydarzenia. Inaczej wygląda historia Indonezji. Obowiązujący tam ruch lewostronny ma historyczne korzenie sięgające okresu holenderskich wpływów kolonialnych. Ruch lewostronny nie jest więc wyłącznie pozostałością po dawnym Imperium Brytyjskim. W Europie po lewej stronie jeździ się obecnie w czterech państwach: Wielkiej Brytanii, Irlandii, na Cyprze i Malcie. Ten sam system obowiązuje między innymi w Japonii, Indiach, Australii, Nowej Zelandii, Tajlandii, Malezji, Indonezji i Republice Południowej Afryki.

Co ciekawe, jeszcze w XX wieku mapa europejskich zasad drogowych wyglądała inaczej niż obecnie. Madryt przeszedł na ruch prawostronny w 1924 roku, Rzym w 1925, a Mediolan w 1926 roku. W Austrii przez pewien czas na różnych obszarach funkcjonowały odmienne zasady. Po Anschlussie Austrii przez III Rzeszę w 1938 roku wprowadzono tam ruch prawostronny. Jedna z najbardziej znanych zmian nastąpiła w Szwecji. 3 września 1967 roku o godz. 5 rano kraj oficjalnie przeszedł z ruchu lewostronnego na prawostronny. Operacja, znana jako Dagen H, wymagała przygotowania oznakowania i dostosowania organizacji ruchu. W nocy wprowadzono również ograniczenia w poruszaniu się pojazdów. O godz. 4.50 kierowcy pojazdów dopuszczonych wówczas do ruchu mieli się zatrzymać, a następnie ostrożnie przejechać na prawą stronę jezdni. W kolejnych latach na ruch prawostronny przeszły między innymi Islandia w 1968 roku, Nigeria w 1972 i Ghana w 1974 roku. Zmiana mogła jednak przebiegać również w przeciwnym kierunku. Samoa 7 września 2009 roku przeszło z ruchu prawostronnego na lewostronny. Jednym z głównych powodów było dostosowanie systemu do Australii i Nowej Zelandii oraz ułatwienie importu tańszych używanych samochodów z kierownicą po prawej stronie. Dzisiejsze zasady są więc efektem wielu niezależnych procesów, a nie jednej decyzji podjętej wieki temu.

Źródła: moto.wp.pl, pl.babbel.com, rankomat.pl

Więcej o: