Budowa nowych dróg czy autostrad w Polsce zagrożona. Mamy problem z ważnym materiałem

Polska sieć dróg stale się rozrasta. Okazuje się jednak, że przed wykonawcami stoi poważny problem. Już wkrótce może zabraknąć kruszywa. By sprostać potrzebom rynku, wydobycie powinno wyraźnie wzrosnąć, co jest jednak na ten moment niemożliwe.
Budowa drogi S19 Lublin - Lubartów.
Fot. GDDKiA

Jak informuje portal rynekinfrastruktury.pl, Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad na realizację wszystkich swoich zaplanowanych inwestycji do 2035 roku potrzebuje ok. 125 mln ton kruszywa. W przypadku planów inwestycyjnych PKP PLK zapotrzebowanie wyniesie do 2029 roku ok. 18 mln ton. Co ciekawe, budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego wraz z drogami dojazdowymi i częścią węzła kolejowego pochłonie ponad 55 mln ton różnego rodzaju kruszyw. Nie wolno zapomnieć także o potrzebach związanych z pozostałymi zadaniami, takimi jak utrzymanie dróg, budowa infrastruktury obronnej, czy też realizacja elektrowni jądrowej, które pochłoną ponad 120 ton surowca. Tak wysokie zapotrzebowanie rodzi poważne obawy co do wydolności polskiej bazy surowcowej.

Polskie wydobycie kruszyw zbyt małe względem zapotrzebowania

Na ten moment roczna produkcja kruszyw łamanych w naszym kraju sięga 80 mln ton, natomiast piasków i żwirów wydobywamy 167 mln ton. Niestety, nie mamy co liczyć na wzrost wydobycia. Aktualnie dokumentowane złoża są ok. pięciu razy mniejsze niż te, których eksploatacja rozpoczęła się kilkadziesiąt lat temu. Również średnie wydobycie z nowych złóż jest niższe. Pochodzi z nich tylko 38 proc. wydobycia. Rodzi się zatem problem niemożności odnowy bazy wydobywczej. Co więcej, w ciągu ok. 15 lat wystarczalność zasobów skończy się w 55 złożach.

Choć bilansowe rezerwy wyglądają imponująco (21 mld ton piasków i żwirów, 759 mld ton kamieni łamanych i 270 mln ton gipsów) zyskanie pozwolenia na wydobycie może trwać nawet osiem lat. Przeszkodami są m.in. plany zagospodarowania przestrzennego, decyzje środowiskowe i protesty lokalnych społeczności. "Co najmniej 70 proc. złóż ujętych w bilansie nigdy nie zostanie uruchomionych" - stwierdza Łukasz Machniak z Polskiego Związku Producentów Kruszyw. Nie ma więc co liczyć na znaczące zwiększenie wydobycia. 

"Jakkolwiek by nie liczyć, wychodzi, że mamy manko" - stwierdził Adrian Furgalski, prezes Zespołu Doradców Gospodarczych TOR i szef Railway Business Forum, cytowany przez rynekinfrastruktury.pl. Jak zauważył, zapotrzebowanie trzech kluczowych inwestorów to ok. 200 mln ton kruszywa, co oznacza, że wydobycie musi być znacznie większe (trzeba uwzględnić między innymi tzw. odrzut). Innym problemem jest także brak konkretnych danych, które pokazałoby realne potrzeby i harmonogram inwestycji realizowanych przez wszystkich wykonawców. Kwestia ta wpływa negatywnie na planowanie wydobycia, a w najgorszym przypadku może przyczynić się do przerw w dostawach.

Problemy z kruszywami w Polsce. Transport oraz import kolejnymi wyzwaniami

Oczywiście pewnym rozwiązaniem problemów jest importowanie surowców zza granicy, np. z Ukrainy i Skandynawii. Jest to rozważane w przypadku m.in. budowy elektrowni jądrowej. Ale i tak problemem jest logistyka — z portów kruszywa muszą trafić na już przeciążone linie kolejowe. "Wąskim gardłem będzie infrastruktura kolejowa. Alternatywą może być transport drogowy, ale to czarny scenariusz" – ostrzega Furgalski. Jego zdaniem wykorzystanie dróg "doprowadzi do degradacji nowo wybudowanej infrastruktury". Co więcej, Ukraina może też ograniczyć eksport, gdy zacznie odbudowywać swoją infrastrukturę po wojnie.

Innym pomysłem jest recykling kruszyw z rozbiórek, który mógłby być wykorzystywany szczególnie przy modernizacjach dróg. Niestety, ten wariant blokują przestarzałe regulacje. "Pod względem legislacyjnym jesteśmy w epoce kamienia nierozłupanego" – mówi Przemysław Klonowski, prezydent Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Drogownictwa. Tematem zainteresowała się już sejmowa komisja infrastruktury, która zapowiada prace nad uproszczeniem przepisów, a także wdrożeniem strategii mogącej zabezpieczyć realizację inwestycji w obliczu niedoboru surowców.

Więcej o: