Ostatni kraj właśnie wycofał benzynę ołowiową ze sprzedaży. Zatruwała nas 100 lat

Mamy powód do świętowania. Organizacja Narodów Zjednoczonych poinformowała, że szkodliwa benzyna ołowiowa została wycofana ze sprzedaży w ostatnim kraju na świecie. Chodzi o Algierię. Pozbycie się dodatku ołowiu z paliwa zajęło światu ponad 30 lat.

Historia benzyny z dodatkiem czteroetylku ołowiu (TEL lub Et4PB) jest bardzo ciekawa, ale mimo to lepiej jej nie znać. To mroczna i brudna opowieść, która nie świadczy najlepiej o naszym postępie cywilizacyjnym. Ołów pojawił się w benzynie, bo zapobiegał stukowemu spalaniu paliwa w komorach silników z zapłonem iskrowym. Zjawisko nie bez powodu zwane też spalanie detonacyjnym było szkodliwe dla jednostek napędowych.

Za to ołów jest szkodliwy dla ludzi. Wiadomo to od dawna, ale mimo to w 1923 roku paliwo z jego dodatkiem zostało wprowadzone do sprzedaży. Na taki pomysł wpadła dyrekcja koncernu General Motors w 1921 r., a produkcją początkowo zajął się koncern chemiczny Dupont. Skutki społeczne i zdrowotne tej decyzji są trudne do ocenienia, ale wielu badaczy twierdzi, że były ogromne.

Rosnąca liczba chorób i problemów rozwojowych wyraźnie koreluje z popularnością takiego paliwa. Choć trudno to uwierzyć, w podobnym tempie rosła również liczba zabójstw w USA. Niektórzy naukowcy uważają, że to negatywny efekt zatrucia TEL. Ołów upośledza działanie układu nerwowego, między innymi podnosząc poziom agresji. Benzyna ołowiowa zaczęła być wycofywana ze sprzedaży, ale nie z tego powodu.

Nastąpiło to dopiero, kiedy okazało się, że ołów zatyka coraz popularniejsze katalizatory w układach wydechowych współczesnych aut. Proces ten rozpoczął się w okolicach 1975 roku, ale sprzedaż benzyny z dodatkiem TEL została zakazana w USA dopiero w 1996 r. Za to przez kolejne 25 lat była paliwem popularnym w krajach Trzeciego Świata.

Rok 1989. Kolejka na stacji benzynowej. Na początku lat 80. zaczęto wprowadzać tankowanie w dni parzyste i nieparzyste w zależności od ostatniej cyfry numeru rejestracyjnego. Potem wprowadzono dodatkowe sankcje - ograniczona ilość benzyny w podczas jednego tankowania - zakazano też nalewania paliwa do kanistrów. Od września do grudnia 1981 roku dostawy benzyny do stacji CPN były już rzadkie i nieregularne - trzeba było mieć dużo szczęścia, żeby cokolwiek zatankować. Po 13 grudnia 1981 roku w ogóle zawieszono sprzedaż benzyny klientom prywatnym. Wiosną już można było tankować - ale trzy razy w miesiącu, w dni kończące się na ostatnią cyfrę rejestracji pojazdu. I tak np. właściciel auta o rejestracji GDA 5964 mógł napełnić bak 4, 14 i 24. Jednak nie do końca - samochody z silnikiem o pojemności do 900 cm sześc. mogły nabrać 10 litrów, powyżej 900 - 15 litrów, do pełna tankowały tylko motocykle. Z czasem limity podwyższono, by w końcu wprowadzić kartki na benzynę. Reglamentację zniesiono 1 stycznia 1989 roku, jednak na początku wiosny brak ograniczeń dał o sobie znać i paliwa brakowało na stacjach praktycznie na okrągło. Sytuacja unormowała się dopiero na początku lat 90Rok 1989. Kolejka na stacji benzynowej. Na początku lat 80. zaczęto wprowadzać tankowanie w dni parzyste i nieparzyste w zależności od ostatniej cyfry numeru rejestracyjnego. Potem wprowadzono dodatkowe sankcje - ograniczona ilość benzyny w podczas jednego tankowania - zakazano też nalewania paliwa do kanistrów. Od września do grudnia 1981 roku dostawy benzyny do stacji CPN były już rzadkie i nieregularne - trzeba było mieć dużo szczęścia, żeby cokolwiek zatankować. Po 13 grudnia 1981 roku w ogóle zawieszono sprzedaż benzyny klientom prywatnym. Wiosną już można było tankować - ale trzy razy w miesiącu, w dni kończące się na ostatnią cyfrę rejestracji pojazdu. I tak np. właściciel auta o rejestracji GDA 5964 mógł napełnić bak 4, 14 i 24. Jednak nie do końca - samochody z silnikiem o pojemności do 900 cm sześc. mogły nabrać 10 litrów, powyżej 900 - 15 litrów, do pełna tankowały tylko motocykle. Z czasem limity podwyższono, by w końcu wprowadzić kartki na benzynę. Reglamentację zniesiono 1 stycznia 1989 roku, jednak na początku wiosny brak ograniczeń dał o sobie znać i paliwa brakowało na stacjach praktycznie na okrągło. Sytuacja unormowała się dopiero na początku lat 90 Fot. Tomasz Wierzejski / Agencja Wyborcza.pl

W Polsce benzyna z ołowiem była w sprzedaży do 2005 roku

Jeszcze w 2002 r. takie paliwo było dostępne w 117 krajach. W Polsce etylina została ostatecznie wycofana ze sprzedaży w 2005 roku. A w 2021 r. dzięki staraniom różnych organizacji z Programem Ochrony Środowiska ONZ (UNEP) na czele, wreszcie możemy powiedzieć benzynie ołowiowej na całym świecie: do widzenia.

Właśnie została zabroniona w ostatnim kraju, jest nim Algieria. Starania, które do tego doprowadziły, trwały dwie dekady. W końcu państwowy koncern petrochemiczny w Algierii obiecał we wrześniu 2020 roku, że zaprzestanie produkcji benzyny z dodatkiem czteroetylku ołowiu. Teraz wprowadził tę obietnicę w życie. Ostatnim producentem szkodliwego dodatku była brytyjsko-amerykańska firma Innospec.

"Wprowadzenie zakazu stosowania benzyny ołowiowej to kamień milowy dla globalnego zdrowia i środowiska" - powiedziała dyrektor wykonawcza UNEP Inger Andersen. Wtóruje jej Rob De Jong, szef działu zrównoważonej mobilności w Programie Ochrony Środowiska Narodów Zjednoczonych (UNEP). "Benzyna ołowiowa od początku była ogromnym błędem, nawet jeśli ludzie wówczas mogli o tym nie wiedzieć. Świat będzie miał do czynienia z jej konsekwencjami przez sto lat".

Cadillac Eldorado Brougham, 1955 rCadillac Eldorado Brougham, 1955 r fot. General Motors

Więcej o:
Copyright © Gazeta.pl sp. z o.o.