Tak powstają nowe tunele na drogach krajowych w Polsce. Jest ich 7. Będzie 18!

W sieci dróg krajowych zarządzanych przez GDDKiA będzie funkcjonowało 18 tuneli o łącznej długości niemal 25 km. Obecnie tego typu obiektów drogowych jest siedem. Po jakie metody budowy sięgają drogowcy? Wszystko zależy od terenu położenia prac i warunków geologicznych.
S1 Przybędza Milówka. Przejazd szalunku do budowy obudowy tunelu
Fot. GDDKiA

Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad podzieliła się interesującymi informacjami na temat tuneli drogowych, którymi zarządza. Najstarszym obiektem jest jednonawowy tunel, jedyny o takim przekroju (pozostałe są dwunawowe), na drodze ekspresowej S1 w Lalikach (woj. śląskie) oddany do użytkowania w 2010 r. Najnowsze to dwa krótkie tunele w ciągu S52 na Północnej Obwodnicy Krakowa, o długości 653 i 496 m. Obiekty te udostępniono do ruchu w grudniu 2024 roku. Tytuł najdłuższego tunelu przysługuje obecnie obiektowi w ciągu S2 na warszawskim Ursynowie (Południowa Obwodnica Warszawy z trzema pasami ruchu i rezerwą pod czwarty), który pomiędzy wschodnim i zachodnim portalem liczy 2335 m długości.

Zobacz wideo

Budowa tuneli dłuższych od warszawskiego

Warszawski tunel nie będzie najdłuższy w Polsce. Zdetronizuje go obiekt przechodzący 40 metrów poniżej lustra Odry, jaki powstanie na S6 w ciągu Zachodniej Obwodnicy Szczecina, o długości 5003 m. Kolejnym obiektem o imponującej długości będzie liczący 2910 m tunel pod wzgórzem Kamieniec na Pogórzu Dynowskim, na odcinku S19 Jawornik – Lutcza w woj. podkarpackim. Drążone są także dwa obiekty w ciągu S1 na obejściu Węgierskiej Górki. Krótszy, mierzący ok. 820 m, jest drążony w masywie Baraniej Góry, a dłuższy - ok. 980 m – pod Białożyńskim Groniem. Z obu tuneli, a także całej, blisko 9-kilometrowej trasy między węzłami Przybędza i Milówka, kierowcy będą korzystać jeszcze w tym roku.

Tunele na sieci GDDKiA

W użytkowaniu (siedem o łącznej długości 8,8 km):

  • S7 Lubień - Rabka-Zdrój (woj. małopolskie): 2058 m,
  • S2 Południowa Obwodnica Warszawy (woj. mazowieckie): 2335 m,
  • S1 Szare - Laliki (woj. śląskie): 678 m,
  • S3 Bolków - Kamienna Góra (woj. dolnośląskie): pierwszy 2300 m i drugi 320 m,
  • S52 Północna Obwodnica Krakowa (woj. małopolskie): pierwszy 653 m i drugi 496 m
  • DK93 w Świnoujściu (woj. zachodniopomorskie): 1485 m (utrzymywany przez samorząd miasta).

W realizacji (osiem o łącznej długości 9 km):

  • S1 Przybędza - Milówka (woj. śląskie): pierwszy 980 m i drugi 820 m,
  • S19 Rzeszów - Babica (woj. podkarpackie): 2250 m,
  • S19 Jawornik - Domaradz (woj. podkarpackie): pierwszy 2910 i drugi 990 m,
  • S74 Kielce Zachód - Kielce (woj. świętokrzyskie): pierwszy 499 m i drugi 200 m,
  • DK79 Zabierzów (woj. małopolskie): 317 m.

W przygotowaniu (trzy o łącznej długości 7,1 km):

  • S6 Zachodnia Obwodnica Szczecina (woj. zachodniopomorskie): 5003 m,
  • S7 Kiełpin - Warszawa (woj. mazowieckie): pierwszy 1122 m i drugi 1000 m.
Tunel - znak z podaną długością tunelu
Tunel - znak z podaną długością tuneluFot. GDDKiA / Mateusz Grzeszczuk

Drążenie metodą górniczą

Drążenie tuneli metodą górniczą polega na wierceniu w skale, przez specjalistyczne maszyny, szeregu otworów, do których następnie wprowadzane są materiały wybuchowe. Po ich detonacji rozdrobniona skała jest usuwana, a ściany tunelu stabilizowane. W technologii NATM, czyli "nowej metodzie austriackiej", tunel drążony jest krótkimi odcinkami, a ściany tunelu wzmacnianie są warstwą betonu natryskowego (torkretu) i kotew skalnych lub żeber stalowych. Metodą górniczą, ale w technologii ADECO-RS (Analysis of Controlled Deformations in Rocks and Soils), czyli kontroli przemieszczeń i odkształceń w skałach i gruncie, która jest rozwinięciem NATM, wykonano tunel na S7 Naprawa – Skomielna Biała. Metoda ta jest wykorzystywana do drążenia w trudnych warunkach geologicznych, a z takimi wykonawcy mieli do czynienia w obiekcie o długości 2058 m przechodzącym przez spękany flisz karpacki pod Luboniem Małym.

W obu technologiach po wydrążeniu kolejnego odcinka skał i wstępnym obudowaniu tunelu wykonywano w jego wnętrzu obudowę zasadniczą. Po ułożeniu hydroizolacji i zbrojenia betonowano kolejne segmenty obudowy, wykorzystując mobilny szalunek. W tunelu na zakopiance jeździmy po betonowej nawierzchni płyty podjezdniowej, pod którą jest przestrzeń technologiczna. Betonowa nawierzchnia jezdni, ułożona na obudowie zasadniczej tunelu i kolejnych warstwach podbudowy, jest w użytkowanych już tunelach na S3 i budowanych na S1.

Budowa metodą odkrywkową

Tunel na S3, na wysokości Gostkowa, o długości 320 m, powstał metodą odkrywkową Cut&Cover, w wykopie otwartym. Jego fundamenty posadowiono na podłożu skalnym i wykonano dwunawową ramę żelbetową. Konstrukcja tunelu składa się z 27 segmentów, a całość po odpowiednim zaizolowaniu ponownie zasypano. Po terenie nad tunelem mogą przemieszczać się zwierzęta i zapewniono też dojazd do pól.

Budowa metodą podstropową, ze ścianami szczelinowymi

Tunele w ciągu S2 w Warszawie i S52 na obrzeżach Krakowa, powstały z wykorzystaniem metody podstropowej. W płytkim wykopie najpierw wykonano ściany szczelinowe sięgające od kilkunastu do kilkudziesięciu metrów w głąb gruntu, a następnie na nich gruby żelbetowy strop, spod którego następnie wybrano grunt między ścianami szczelinowymi. W kolejnym etapie betonowane było dno tunelu, układane kolejne warstwy konstrukcyjne drogi pod docelową nawierzchnię betonową jezdni i wykańczane ściany tunelu. Tego typu obiekty budowane są na niewielkiej głębokości pod poziomem gruntu. Tunel na Ursynowie musiał jednak zejść pod linię metra, a jeden z tuneli na Północnej Obwodnicy Krakowa, w Zielonkach, przechodzi pod doliną Prądnika. W takiej samej metodzie budowany jest tunel, o długości 317 m, w ciągu DK79 na obwodnicy Zabierzowa pod Krakowem, a także będą dwa tunele w ciągu północnego wylotu S7 w Warszawie o długości 1000 i 1122 m.

Budowa z wykorzystaniem maszyny TBM

Na budowie jednonawowego tunelu pod Świną (to inwestycja Miasta Świnoujście, na której GDDKiA pełniła rolę inwestora zastępczego) wykorzystano metodę drążenia za pomocą maszyny TBM (ang. Tunnel Boring Machine). Duża cylindryczna maszyna za pomocą obrotowej głowicy, o średnicy 13,5 m, z frezami tarczowymi przebiła się z wyspy Uznam na Wolin. Maszyna drążąc przodek tunelu, jednocześnie instalowała jego obudowę, a w dalszej kolejności wykonano wyjścia ewakuacyjne i jezdnię, pod którą umieszczono galerię ewakuacyjną. Tunel pod Świną mierzy 1480 m długości i jest zarządzany przez samorząd miasta.

Maszyna TBM drąży też pierwszą nawę tunelu w ciągu S19 Rzeszów – Babica o długości 2250 m. Tarcza maszyny o średnicy 15,2 m pracuje w kłopotliwym fliszu karpackim, w którym wykryto występowanie obszarów z ulatniającym się metanem, co spowodowało późniejsze niż zakładano rozpoczęcie drążenia. Maszynę TBM przygotowano do pracy w warunkach metanowych.

Mechaniczny kret, z tarczą o średnicy poniżej 15 m, wykona planowany 5-kilometrowy tunel pod Odrą w ciągu Zachodniej Obwodnicy Szczecina na S6. Wykorzystanie maszyn TBM do wydrążenia dwóch tuneli na Pogórzu Dynowskim deklarują wykonawcy dwóch odcinków S19 w woj. podkarpackim. Chodzi o blisko 3-kilometrowy pod wzgórzem Kamieniec na odcinku Jawornik – Lutcza oraz blisko kilometrowy pod wzgórzem Hyb na sąsiednim fragmencie trasy, Lutcza - Domaradz.

Więcej o: