Nie miał dokumentu, sąd skazał go za brak uprawnień. Czy trzeba mieć prawo jazdy przy sobie?

Polskie prawo to trudne prawo. Przekonał się o tym pewien kierowca. Został oskarżony o prowadzenie bez uprawnień. I te rzeczywiście miał zatrzymane, ale dwa lata wcześniej... Czy popełnił błąd? Tak, nie odebrał dokumentu. Teraz RPO wkracza do akcji.
Kontrola drogowa
Fot. Policja

Wstęp do tej historii był modelowy. Kierowca przekroczył prędkość w terenie zabudowanym o więcej niż 50 km/h. Policjanci zatem wlepili mu mandat i wstrzymali uprawnienia na 3 miesiące. Po okresie zakazu kierowca nie złożył jednak wniosku w wydziale komunikacji.

Zobacz wideo Wjechał pod prąd na drogę ekspresową S7. Wiózł dzieci!

Nie odebrał prawa jazdy. Dostał 2 tys. zł mandatu i 6 miesięcy zakazu prowadzenia

W dwa lata po minięciu zakazu został zatrzymany do kontroli drogowej przez kolejny patrol. Ten dostrzegł w bazie CEK informację mówiącą o tym, że kierujący ma uprawnienia wstrzymane. Formalnie bowiem ich nie odblokował pomimo minięcia okresu zakazu. Sprawa trafiła zatem do sądu. Ten uznał, że kierujący prowadził bez uprawnień. Sędzia wlepił mu zatem 2 tys. zł grzywny i orzekł zakaz prowadzenia pojazdów na okres 6 miesięcy. Orzeczenie uprawomocniło się, więc kierowca poprosił o pomoc Rzecznika Praw Obywatelskich. Ten skierował wniosek kasacyjny do sądu.

Brak dokumentu to stan faktyczny, a nie kategoria prawna

Kierowca padł ofiarą tzw. kartonika – pomyślicie. I teraz nie da się już wiele zrobić – dodacie. RPO jest jednak innego zdania. Uważa bowiem, że taka analiza sytuacji prawnej tego kierowcy jest błędna i to w sposób poważny. Rzecznik pisze bowiem o tym, że "przypisanie obwinionemu winy z art. 94 § 1 k.w. uznać należy za rażąco wadliwe, dokonane z obrazą prawa materialnego, co winno skutkować jego uniewinnieniem". Na jakie argumenty powołuje się RPO? Na wyrok Sąd Najwyższy w wyroku z 22 lutego 2024 r. (II KK 323/23). Można w nim przeczytać, że:

Bezsporne jest też i to, że osoba, której prawo jazdy zostało zatrzymane na okres nieprzekraczający roku, odzyskuje je bez spełnienia dodatkowych warunków. Przez pojęcie "pozbawienia prawa jazdy" użyte w art. 94 § 1 k.w. rozumieć należy kategorie prawne przewidziane w kodeksach karnym i wykroczeń oraz w ustawie prawo o ruchu drogowym, a nie stany faktyczne, jak na przykład nieodebranie prawa jazdy od organu administracji.

Kierowca, zamiast sprawy w sądzie powinien dostać 100 zł mandatu

Oznacza to mniej więcej tyle, że w opisywanej sytuacji kierowca nie odzyskał kartonika. Mimo wszystko jego uprawnienia bezwarunkowo powinny zostać odblokowane. W efekcie w tej sytuacji kierujący mógłby ponieść konsekwencje za brak prawa jazdy w czasie kontroli drogowej. To oznacza 100 zł mandatu. Niewłaściwą sankcją jest kara za brak uprawnień. Rozstrzygnięcie w tej sprawie będzie ważne. Bo może stanowić precedens, który w przyszłości wykorzystają inni kierowcy. Jest ważne, bo za sprawą precedensu może unormować sytuację, która do tej pory była niejasna i skazywała kierowców na poważne konsekwencje.

Więcej o: