Pora na nowe unijne przepisy, które szybko zaczną obowiązywać w poszczególnych krajach członkowskich UE. Także i w Polsce, i to bez potrzeby odpowiedniego dostosowania do naszego krajowego prawa. Wielkimi krokami zbliża się nowe rozporządzenie w sprawie pojazdów wycofanych z eksploatacji (głosowanie w parlamencie odbędzie się w połowie czerwca 2026 r.). Wbrew pozorom wpłynie ono nie tylko na rynek używanych pojazdów i stacji demontażu, ale także tych nowych, które dopiero pojawią się w salonach. A ściślej nowych osobowych i dostawczych (w dalszej perspektywie także autobusów czy ciężarowych).
Co się zmieni? Władze UE przykręcają śrubę w zakresie kontroli używanych pojazdów, ich odsprzedaży poza teren UE (będzie ograniczana na tyle, na ile to możliwe) czy złomowania. A to nie wszystko. Na koncerny samochodowe zostanie nałożony obowiązek szerszego zastosowania materiałów pochodzących z odzysku. Recykling w jeszcze większym zakresie ma być jedną z form uniezależniania się europejskiego przemysłu od dostaw z Chin.
Jeden z kluczowych wymogów obejmie tworzywa sztuczne stosowane w nowych samochodach osobowych i dostawczych (a docelowo także w autobusach i ciężarówkach). Można zatem żartować, że jeśli do tej pory narzekaliście na kiepskie plastiki w nowych autach, to wkrótce może być jeszcze więcej powodów do grymaszenia i krytyki. Pomysłodawcy chcą stosowania w nowych autach co najmniej 15 proc. tworzyw z recyklingu (w ciągu pierwszych 6 lat od wejścia rozporządzenia w życie) i 25 proc. (w ciągu 10 lat). Komisja Europejska proponuje ostrzejsze regulacje. Innymi słowy jeszcze więcej tworzyw z recyklingu w nowych pojazdach. Już po 6 latach obowiązywania przepisów udział materiałów przetworzonych powinien sięgnąć 25 proc.
W rozporządzeniu nie zabrakło stosownego bezpiecznika. W przypadku znaczącego wzrostu cen tworzyw z recyklingu czy większych niedoborów będą stosowane tymczasowe zwolnienia. Nietrudno zgadnąć, że pomysł nie spodobał się organizacjom ekologicznym, a zyskał uznanie po stronie lobby przemysłowego.
Plan uniezależnienia od Chin obejmie także niezwykle cenne surowce jak metale ziem rzadkich. Szczególnie skoncentrowano się na takich jak neodym (zastosowanie: silniki elektryczne, głośniki, dyski twarde), samar (silniki elektryczne, czujniki, lasery), prazeodym (magnesy w silnikach elektrycznych, katalizatory, szkło, wyświetlanie HUD), terb (stosowany w ekranach), bor (silniki, olej silnikowy), dysproz (silniki elektryczne). Celem jest odzyskiwanie z pojazdów wycofanych z eksploatacji (szczególnie elektrycznych i hybrydowych). Stąd plan ograniczenia wywozu poza UE aut używanych czy po wypadkach, by z nich odzyskiwać wszelkie cenne zasoby. Jednym z elementów kontroli stanie się długo zapowiadany paszport bateryjny dla każdego akumulatora zastosowanego we współczesnym samochodzie.
Rozporządzenie wiąże się także z większą mobilizacją urzędników. Pomysłodawcy chcą nałożyć na władze wszystkich krajów członkowskich obowiązek wzmożonych kontroli stacji demontażu i utylizacji pojazdów. Zapowiedziano nowe regulacje dotyczące usuwania części i podzespołów, płynów, gazów, czynników chłodniczych i substancji niebezpiecznych. Nietrudno zgadnąć, że urzędnicy szczególnie zainteresują się tymi częściami, w których nie brakuje newralgicznych surowców.