Administracja prezydenta Donalda Trumpa ogłosiła usunięcie z systemu prawnego USA podstawy do federalnych norm emisji spalin dla samochodów, wywołując falę protestów, niepewność wśród producentów i perspektywę licznych procesów sądowych. Amerykańska Agencja Ochrony Środowiska (EPA) formalnie uchyliła tzw. endangerment finding, czyli kluczową decyzję z 2009 roku, która umożliwiała regulowanie gazów cieplarnianych z pojazdów. Trump i jego współpracownicy przedstawiają to jako największy krok deregulacyjny w historii Stanów Zjednoczonych, który ma zdaniem Białego Domu przynieść znaczne oszczędności dla przemysłu. Krytycy ostrzegają, że brak spójnych zasad doprowadzi do chaosu regulacyjnego i pozwów zarówno ze strony stanów, jak i organizacji ekologicznych.
W czwartek 12 lutego 2026 r. EPA zakończyła obowiązywanie federalnej zasady endangerment finding, ustanowionej pierwotnie w 2009 roku, która formalnie uznawała, że emisje gazów cieplarnianych z pojazdów zagrażają zdrowiu publicznemu i środowisku. To właśnie na tej podstawie agencja mogła ustalać limity emisji spalin z samochodów osobowych i ciężarowych. W wyniku decyzji EPA federalne normy emisji spalin przestają obowiązywać, a producenci zostają uwolnieni od zgodności z nimi począwszy od obecnego roku modelowego. Szef EPA Lee Zeldin, który kieruje agencją od stycznia 2025 r., w imieniu administracji stwierdził, że wcześniejsze przepisy były niewłaściwą interpretacją prawa, a ich likwidacja przyczyni się do rozwoju przemysłu i odbiurokratyzowania rynku.
Trump określił likwidację norm jako największe działanie deregulacyjne w historii USA i twierdzi, że dzięki temu przedsiębiorstwa zaoszczędzą ponad 1 bilion dolarów na kosztach związanych z dostosowaniem się do przepisów. Przy jego drugim urzędzie nie odniesiono się do tego tematu w pierwszej kadencji, ponieważ wcześniej organizacje branżowe i prawnicy ostrzegali, że takie działania mogą wywołać poważne problemy prawne i regulacyjne, co powstrzymywało administrację od podjęcia radykalnych zmian.
Po zniesieniu federalnych limitów emisji analitycy i prawnicy, z którymi rozmawiała agencja Reuters, zwracają uwagę na ryzyko rozproszenia przepisów na poziomie stanowym. Dziesięciu ekspertów wskazało, że producenci samochodów mogą stanąć w obliczu różnych, niespójnych wymogów regionalnych i lokalnych, co utrudni planowanie produkcji i strategii rozwoju. Różne stany, zwłaszcza te o rygorystycznych standardach środowiskowych, takich jak Kalifornia, już sygnalizowały gotowość do podjęcia kroków prawnych przeciwko federalnej decyzji.
Stan Kalifornia i inni publiczni prokuratorzy ostrzegli, że decyzja EPA zagraża postępom w ochronie środowiska i zdrowia mieszkańców. Rob Bonta, prokurator generalny stanu Kalifornia, ocenił, że wycofanie federalnych zasad stworzy chaos regulacyjny i negatywnie odbije się na lokalnych społecznościach, przyrodzie oraz inwestycjach publicznych. Z kolei prawnicy, których cytuje Reuters, uważają, że brak jednolitego stanowiska na poziomie federalnym zachęci do serii pozwów sądowych, które mogą trwać latami i rozstrzygać o tym, czy federalne agencje w ogóle mają prawo do takie działania.
Reakcje środowiska biznesowego i ekologicznego są zróżnicowane. Niektóre organizacje branżowe, szczególnie reprezentujące sektor paliwowy i producentów części do silników spalinowych, przyjęły decyzję z zadowoleniem lub ostrożnym optymizmem, wskazując, że wcześniejsze standardy były trudne do osiągnięcia i podnosiły koszty. Z drugiej strony wielu producentów, w tym dużych koncernów motoryzacyjnych, argumentowało wcześniej, że stabilne i przewidywalne regulacje są potrzebne do planowania inwestycji, zwłaszcza w technologie związane z pojazdami elektrycznymi i niskoemisyjnymi. Organizacje ekologiczne, jak Natural Resources Defense Council, potępiły decyzję jako krok wstecz w walce ze zmianami klimatu i naruszenie zdrowia publicznego.
Krytycy decyzji, w tym profesorowie prawa i eksperci od klimatu, ostrzegają, że brak federalnych norm może oznaczać nie tylko więcej procesów sądowych, lecz także fragmentację regulacyjną, w której każdy stan będzie ustalać własne kryteria emisji. Taki stan rzeczy może zwiększyć koszty dla producentów i wymusić skomplikowane strategie dostosowawcze na wielu rynkach.
Podsumowując, zniesienie federalnych norm emisji spalin przez EPA kierowaną przez administrację Donalda Trumpa tworzy nową, niepewną rzeczywistość regulacyjną w USA. Choć w ocenie zwolenników decyzja ta ma przynieść oszczędności i większą elastyczność przemysłowi, krytycy wskazują na potencjalne koszty dla zdrowia publicznego, środowiska i stabilności prawnej, które mogą okazać się trudniejsze do oszacowania i znacznie bardziej dalekosiężne.