Badanie przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Wrocławskiego wskazuje, że wprowadzenie we Wrocławiu Strefy Czystego Transportu może przynieść wymierne korzyści dla zdrowia mieszkańców i systemu opieki zdrowotnej. Symulacje uwzględniają różne scenariusze (z funkcjonującą strefą i bez niej) oraz prognozują efekty w perspektywie do 2035 roku. W analizach uwzględniono zarówno zmiany liczby przedwczesnych zgonów, jak i oszczędności ekonomiczne wynikające z poprawy jakości powietrza. Wyniki swoich badań opublikowali w "Environmental Modeling & Assessment".
Badania modelowe przeprowadzone przez zespół z Uniwersytetu Wrocławskiego obejmowały kilka wariantów czasowych i porównań sytuacji "z" oraz "bez" Strefy Czystego Transportu. Wyniki pokazują, że wdrożenie SCT może skutkować zmniejszeniem liczby przedwczesnych zgonów w mieście nawet o 16 proc. do roku 2035 w porównaniu z brakiem takiego rozwiązania. Taki spadek liczby zgonów wiąże się z redukcją ekspozycji na zanieczyszczenia generowane przez ruch samochodowy i poprawą warunków środowiskowych.
Eksperci podkreślają, że symulacje uwzględniały różne scenariusze - zarówno uwzględniające wdrożenie SCT w krótkim horyzoncie czasowym, jak i te analizujące efekty w długofalowej perspektywie do połowy następnej dekady. Dzięki temu można było ocenić, jak zmiany polityki transportowej przekładają się na zdrowie mieszkańców w kolejnych latach.
Wprowadzenie SCT ma też znaczenie finansowe. Naukowcy oszacowali, że poprawa jakości powietrza może przynieść 55 mln euro oszczędności na ochronie zdrowia do roku 2035. Te kwoty wynikają z mniejszej liczby hospitalizacji oraz niższych kosztów leczenia chorób związanych z zanieczyszczeniem powietrza, takich jak choroby układu oddechowego czy układu krążenia.
Strefa czystego transportu to rozwiązanie, które od lat funkcjonuje w wielu europejskich aglomeracjach, a jego celem jest stopniowe ograniczanie ruchu najbardziej emisyjnych pojazdów w centrum miast. Dzięki temu miasta nie tylko redukują emisje spalin, ale też zmniejszają obciążenia zdrowotne mieszkańców.
Analizy porównawcze wykorzystywane w badaniu opierały się na symulacjach komputerowych, w których zestawiono dwa warianty: jeden z wprowadzeniem strefy w określonym czasie, drugi bez takich zmian. Analizowano m.in. zmiany stężeń NO2 i innych kluczowych zanieczyszczeń powietrza oraz ich wpływ na zdrowie populacji. Symulacje obejmowały krótsze okresy kontrolne, a także dłuższe horyzonty sięgające roku 2035, co pozwala ocenić zarówno bezpośrednie, jak i odroczone skutki wprowadzenia SCT.
Takie podejście daje pełniejszy obraz potencjalnych korzyści, ale też wskazuje, ile może kosztować brak decyzji o wprowadzeniu strefy – zarówno pod względem zdrowotnym, jak i finansowym. Wariant bez SCT oznaczałby utrzymanie wyższych poziomów zanieczyszczeń, co przekłada się na większe obciążenia zdrowotne i związane z nimi koszty opieki medycznej.
Warto również zaznaczyć, że nie tylko wprowadzenie SCT we Wrocławiu powinno poprawić jakość powietrza w mieście. Wykorzystywanie bardziej zrównoważonego transportu oraz nowe podejście do ograniczenia emisji z ogrzewania również mogłoby wspomóc proces transformacji.
We Wrocławiu trwają prace nad szczegółowymi rozwiązaniami dotyczącymi SCT, które mają uwzględniać lokalne warunki i specyfikę ruchu drogowego. Rada Miejska i urzędnicy analizują dane pomiarowe oraz opinie mieszkańców i ekspertów, tak aby optymalnie zaplanować obszar strefy oraz kryteria dopuszczalności pojazdów.
Debata publiczna oraz analizy naukowe będą najprawdopodobniej kontynuowane w kolejnych miesiącach, zanim zapadną ostateczne decyzje, dotyczące formalnego ustanowienia SCT we Wrocławiu.