Strefy Czystego Transportu miały być jednym z kluczowych narzędzi walki o lepszą jakość powietrza w polskich miastach. Tymczasem coraz częściej wywołują duże emocje, nie tylko wśród kierowców, ale także w świecie polityki. Głos w sprawie zabrał minister infrastruktury Dariusz Klimczak, który wprost przyznał, że nie jest zwolennikiem SCT w obecnym kształcie. Jego wypowiedź padła w momencie, gdy w Krakowie - gdzie od stycznia obowiązują nowe zasady wjazdu - doszło do protestów przeciwko strefie obejmującej ponad 60 proc. miasta.
Minister zwrócił uwagę m.in. na problem dostaw i handlu. Podkreślił, że na rynki i targowiska w miastach wjeżdżają rolnicy oraz drobni dostawcy, którzy często korzystają ze starszych pojazdów niespełniających nowych norm emisji. W jego ocenie brak odpowiednich wyjątków i rozwiązań osłonowych może prowadzić do ograniczenia dostępu do lokalnej żywności i uderzać w tych, którzy nie mają środków na szybką wymianę floty.
Klimczak wskazał również, że walka z najbardziej emisyjnymi pojazdami powinna iść w parze z rozsądnym tempem zmian. Jego zdaniem przepisy wymagają lepszego wyważenia interesów, tak, aby poprawa jakości powietrza nie odbywała się kosztem mieszkańców, przedsiębiorców i dostawców. Trudno nie zgodzić się z argumentami Ministra Klimczaka, ale tu warto zadać pytanie, kto skonstruował przepisy, na bazie których tworzone są dziś polskie SCT? Mianowicie rząd, w skład którego wchodzi Klimczak.
Patrząc na to co dzieje się w Krakowie, można odnieść wrażenie, że władze miasta przestały słuchać ludzi. Mieszkańcy protestują, znajdują coraz to nowsze metody walki z SCT i skarżą decyzję miasta do sądu. Władze Krakowa wydają się jednak ślepo przekonane, że wykonały kawał dobrej roboty i za nic nie chcą skorygować swojego planu. Prawda jest taka, że strefa powstać musi i pojawia się z opóźnieniem, ale być może warto na nowo przemyśleć jej zakres i zasady, wsłuchując się w opinię kierowców?
Władze miasta bronią wprowadzonych regulacji. Podczas weekendowych demonstracji urząd miasta opublikował komunikat, w którym wskazywał, że SCT ogranicza ruch wyłącznie najbardziej emisyjnych pojazdów, a większość aut używanych w Krakowie spełnia wymagane normy lub korzysta z przewidzianych wyjątków. Samorząd zapowiada też, że środki z opłat będą przeznaczane na rozwój parkingów Park&Ride oraz programy wymiany starych źródeł ogrzewania w metropolii.
Przypomnijmy, krakowska Strefa Czystego Transportu zaczęła obowiązywać z początkiem 2026 roku i objęła znaczną część miasta. Zgodnie z lokalnymi przepisami, za wjazd do strefy muszą płacić kierowcy samochodów niespełniających określonych norm emisji. Z opłat zwolnieni są m.in. mieszkańcy Krakowa, osoby z niepełnosprawnościami oraz pacjenci placówek medycznych.
Kraków, podobnie jak inne duże miasta, powołuje się na nowelizację ustawy o elektromobilności i paliwach alternatywnych. Zgodnie z nią miasta liczące ponad 100 tys. mieszkańców, w których przekroczone są normy dwutlenku azotu, mają obowiązek wprowadzenia SCT. W praktyce oznacza to, że pole manewru samorządów jest ograniczone, choć szczegółowe zasady stref ustalane są lokalnie.
Strefy Czystego Transportu funkcjonują już także w Warszawie. Stolica wprowadziła je 1 lipca 2024 roku, a kolejne etapy zaostrzeń są rozpisane na następne lata. Co roku normy będą zaostrzane.
Wypowiedź ministra infrastruktury pokazuje, że wokół SCT narasta napięcie nie tylko na poziomie lokalnym, ale i centralnym. Choć nikt nie kwestionuje potrzeby walki o czystsze powietrze, coraz częściej pojawia się pytanie, czy obecny model stref rzeczywiście godzi cele ekologiczne z realnymi możliwościami ekonomicznymi kierowców i przedsiębiorców. Wiele wskazuje na to, że temat będzie jednym z motoryzacyjnych gorętszych sporów najbliższych miesięcy.