Według danych polskiej policji w 2024 roku w wypadkach z udziałem hulajnóg elektrycznych zginęło pięć osób, a 619 zostało rannych, w tym 220 ciężko. Według danych uzyskanych przez Gazeta.pl liczba tych wypadków lawinowo rośnie. W 2025 roku do 7 lipca było już 571 wypadków, z czego cztery zakończyły się śmiercią. Z raportu "Jeźdźcy 2024" wynika, że z tego środka transportu korzystają przede wszystkim młodzi ludzie i to oni najczęściej ulegają wypadkom. Z elektrycznymi hulajnogami oraz innymi środkami transportu nazywanymi UTO (Urządzenie Transportu Osobistego) jest spory problem, bo wyprzedziły rzeczywistość. Nie chodzi tylko o przepisy, ale również infrastrukturę drogową. Tak naprawdę hulajnogi nie pasują ani do chodników, ani do dróg dla rowerów (tzw. DDR), ani do ulic. Są za to wszędzie, a ludzie wciąż traktują je jak zabawki i kupują dzieciom na komunię. Potem płaczą, kiedy muszą odwiedzać je w szpitalu. To wcale nie przesada. Elektryczne hulajnogi stają się jedną z głównych przyczyn niebezpiecznych wypadków, nie tylko komunikacyjnych, lecz także wszystkich, które kończą się urazami głowy i kończyn.
CZYTAJ RÓWNIEŻ:
Politycy jakiś czas temu wtłoczyli hulajnogi z elektrycznym napędem w ramy prawne, ale zrobili to na siłę. Trudno mieć o to pretensje, bo postęp techniczny, który wywołał lawinowy wzrost ich popularności - coraz tańsze i lepsze baterie litowo-jonowe oraz silniki elektryczne - zaskoczył niemal wszystkich. Skutek pospiesznej nowelizacji ustawy "Prawo o ruchu drogowym" z 2021 roku jest taki, że tego typu środkami transportu w zależności od sytuacji powinno się jechać chodnikiem, drogą dla rowerów albo ulicą, natomiast wszędzie przeszkadzają. Obowiązują też zakazy. Elektryczną hulajnogą można jechać z prędkością do 20 km/h chodnikiem lub drogami rowerowymi i ciągami rowerowo-pieszymi z zachowaniem szczególnej ostrożności, jeśli ustępujemy im pierwszeństwa i nie utrudniamy ruchu. Poza tym, tak samo jak w przypadku rowerów (czy ktoś o tym pamięta?), osoby w wieku 10-18 lat muszą mieć kartę rowerową lub prawo jazdy kat. AM. Dodatkowo jest zakaz jazdy z pasażerem, zakaz używania telefonów komórkowych i dużo innych zakazów. Podsumowując: powstały kolejne skomplikowane przepisy, których nikt nie przestrzega. Wszystko wskazuje na to, że wkrótce poznamy kolejne.
Politycy widzą, że wypadki powodowane przez użytkowników elektrycznych hulajnóg są coraz bardziej powszechne i wyjątkowo groźne, dlatego chcą temu zaradzić. Co jakiś czas słyszymy propozycje obowiązku zakładania kasków, wyposażenia hulajnóg w tablice rejestracyjne i kupowania ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Niezależnie od tego, czy ich pomysłodawcy kierują się dobrem społecznym, czy populizmem, takie rozwiązania mają niewielką szansę być skuteczne. Wprowadzenie części z nich w życie jest mało realne (podobne pomysły dotyczące rowerów krążą od lat), inne będą obowiązywać wyłącznie "na papierze". Obowiązek jazdy w kasku w tej chwili dotyczy tylko dzieci i młodzieży do 16. roku życia, tak samo, jak w przypadku rowerów, ale co z tego, jeśli nikt go nie egzekwuje. Do Sejmu wpłynęła też obywatelska petycja z propozycją całkowitego zakazu jazdy hulajnogami z napędem elektrycznym po chodnikach oraz ograniczenia ich prędkości do 15 km/h. Jeśli władza skorzysta z tych propozycji, znowu pójdzie na skróty i - obawiam się - stworzy kolejne martwe przepisy. Zadowoleni będą tylko ci, którzy je przepchną przez cały proces legislacyjny.
Oprócz lokalnych pojawił się też projekt zunifikowanej zmiany przepisów dla wszystkich krajów należących do Unii Europejskiej. Przygotował go organ doradczy ETSC (Europejska Rada Bezpieczeństwa Transportu) i jest w nim m.in. zapis o dolnej granicy wieku hulajnogistów określonej na 16 lat. Oprócz tego obowiązkowym wyposażeniem byłby kask (podobnie jak w przypadku motorowerów i motocykli), a koniecznym wymogiem całkowita trzeźwość. Takie kryteria mogłyby skutecznie zabić tę dopiero rozwijającą się gałąź transportu. Warto przypomnieć, że w Polsce już 14-latkowie z prawem jazdy kat. AM, mogą jeździć mikrosamochodami oraz motorowerami. Jedne i drugie rozwijają prędkość do 45 km/h. Unijna propozycja jest podobna do przepisów, które niedawno (17 czerwca 2025 r.) weszły w życie w Norwegii. Od tej pory w krainie Wikingów obowiązuje zakaz poruszania się na e-hulajnogach dla osób poniżej 15. roku życia. To dobry moment, żeby przypomnieć, iż w Europie, a nawet w ramach Unii, występują spore różnice majętności obywateli i jakości transportu publicznego. Wspomniani Norwegowie mają znacznie mniejszy problem z wykluczeniem transportowym niż choćby Polacy. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że mieszkają w znacznie bogatszym kraju o mniejszej gęstości zaludnienia, ale również z powodu konsekwentnej realizacji długoterminowej strategii przez kolejne rządowe ekipy. Tego u nas zdecydowanie brakuje.
Problem z rosnącą liczbą wypadków powodowanych przez użytkowników hulajnóg elektrycznych można skutecznie rozwiązać w inny sposób, ale nie będzie łatwy, tani, ani szybki. Przede wszystkim powinno się dokładniej kontrolować produkty, które trafiają do sprzedaży na polskim rynku. Podobnie jak w przypadku narkotyków karać przede wszystkim sprzedawców, a nie użytkowników. Zgodnie z prawem elektryczne hulajnogi, tak jak rowery ze wspomaganiem prądem (tzw. e-pedelec), nie mogą rozpędzać się do prędkości wyższej niż 25 km/h, a moc silnika nie może przekraczać 600 W. W rzeczywistości niemal każdy chce jeździć jak najmocniejszym sprzętem. Polacy mają podobne ciągoty w przypadku wszystkich środków transportu. Chcemy nadrobić dekady PRL-owskiej posuchy: mieć auta ze znaczkami AMG, M, S i R, motocykle z litrowymi silnikami i hulajnogi o sportowych osiągach. Tajemnicą poliszynela jest, że większość droższych urządzeń po zakupie da się łatwo odblokować i dzięki temu zdecydowanie poprawić ich osiągi. Sposób często podpowiada sprzedawca albo wręcz sam to robi. W lipcu 2022 roku drogówka z Sulejówka zatrzymała 26-latka, który gnał hulajnogą z prędkością 73 km/h!
On przynajmniej miał kask. Mimo to w przypadku elektrycznych hulajnóg rozwijanie tak wysokich prędkości jest wyjątkowo złym pomysłem, bo to ekstremalny sport. Takie urządzenia mają małe koła, słabo działające zawieszenie oraz hamulce i wąskie kierownice. W dodatku na nich stoimy, a nie siedzimy. Z powyższych powodów trudno tymi pojazdami poruszać się "szybko i bezpiecznie", dlatego niedobrze, kiedy moc silników i ich osiągi przekraczają założenia projektantów. Wtedy hulajnogi prowadzą się mało stabilnie i są niebezpieczne. Nie zostały na to konstrukcyjnie przygotowane, powinny pozostać środkiem transportu na nieduże odległości i w spokojnym tempie. Dlatego, jeśli naprawdę chcemy zadbać o bezpieczeństwo ich użytkowników (zwłaszcza tych najmłodszych), powinniśmy się bacznie przyjrzeć temu, co dzieje się na rynku takich urządzeń i skuteczniej go kontrolować.
Druga propozycja byłaby jeszcze trudniejsza do wprowadzenia w życie. Nowe przepisy mają szansę zadziałać, ale tylko jeśli nie przekroczą granic zdrowego rozsądku, a za nimi pójdą działania prewencyjne i edukacyjne. Niestety one są znacznie bardziej kosztowne, a ich wdrażanie mozolne. Prawo da się zmienić tanio i błyskawicznie, a potem jeszcze zarobić na mandatach, ale nie o to chodzi. Przede wszystkim warto się zastanowić, jak służby odpowiedzialne za kontrolowanie uczestników ruchu mają zamiar wyegzekwować nowe przepisy? Trudno sobie wyobrazić regularne kontrole prędkości na chodnikach, sprawdzanie parametrów hulajnóg i wyposażenia ich użytkowników. Oczami wyobraźni widzę spektakularne akcje naszej policji i Straży Miejskiej, podobne do tej z początku lipca br. Nawet jeśli będą adekwatnie nagłośnione, przy incydentalnym organizowaniu nie odniosą zamierzonego skutku. Sytuacja szybko wróci do normy, bo (to nie sarkazm) służby mają ważniejsze sprawy na głowie. Żeby prewencja była skuteczna, trzeba do niej podejść systemowo. Przykład pomiarów prędkości na drogach w ostatnich latach pokazuje, że da się to zrobić.
Natomiast edukację powinno się zacząć jak najszybciej, bo na jej skutki poczekamy najdłużej. Nie chodzi o pojedyncze pogadanki dzielnicowych w podstawówkach, tylko zaangażowanie w to poważnych środków i profesjonalistów od bezpieczeństwa ruchu drogowego oraz mediów: tradycyjnych i społecznościowych. Ja bym zaczął od edukacji rodziców, którzy bez namysłu kupują elektryczne hulajnogi swoim dzieciom. Może wtedy przyjdzie im do głowy, jakie to może mieć skutki. To nie znaczy, że trzeba rezygnować z mikromobilności. Tak samo jak inne UTO, elektryczne hulajnogi mogą służyć do skutecznego przemieszczania się na małe odległości oraz pomóc walczyć z wykluczeniem transportowym. Tylko że trzeba to robić w rozsądny sposób. Trudno wymagać zdrowego rozsądku od dzieci i nastolatków, ale w przypadku dorosłych osób to zupełnie inna sprawa.