Ty też możesz mieć kłopoty jak pan Czesław. Kupił używane auto, a teraz musi spłacić dług

Niecały rok temu pan Czesław kupił używanego mercedesa. Niestety, w momencie dokonywania transakcji nie wiedział, że na samochodzie ciąży zastaw nałożony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Właściciel skarży się, że informacje na ten temat nie figurują w bazie CEPiK, a także nikt nie ostrzegł go o tym podczas rejestrowania pojazdu. Jak to możliwe? Czy można uchronić się przed problemami?
Kupno samochodu używanego. Zdjęcie ilustacyjne.
Tero Vesalainen/iStock

Przypadek pana Czesława ze Zgierza opisali reporterzy "Interwencji" Polsatu. Mężczyzna jakiś czas temu kupił w przystępnej cenie używanego mercedesa. Zarejestrował pojazd i bez większych problemów użytkował go przez niecały rok. Niestety, sielanka skończyła się w momencie, w którym otrzymał list z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jak się okazało, jego nabytek był obciążony zastawem. "Za samochód dałem 24 tysiące zł, a przyszło, że w przeciągu siedmiu dni muszę zapłacić blisko 47 tysięcy. [...] Poczułem się oszukany. Nigdy nie spotkałem z zastawami, nie miałem bladego pojęcia, na czym to polega" - stwierdza pan Czesław. 

Zobacz wideo

Pan Czesław kupi samochód obciążony zastawem. Jak to możliwe?

Czy w ogóle jest zastaw skarbowy? Jest to forma zabezpieczenia nieuregulowanych zobowiązań, takich jak zaległe podatki czy też składki ZUS, którą stosują państwowe organy i instytucje. Objęte nim mogą być różnego ruchomości, w tym właśnie samochody, a także zbywalne prawa majątkowe. Minimalna wartość poszczególnych rzeczy ruchomych lub zbywalnych praw majątkowych, które mogą być obciążane zastawem skarbowym, w 2025 r. wynosi 18 200 zł (jest ona co roku aktualizowana). Zastaw skarbowy zostaje ustanowiony z chwilą dokonania wpisu do Rejestru Zastawów Skarbowych. Wpis opiera się na decyzji podatkowej określającej wysokość zaległości np. z tytułu naliczonych odsetek czy też nieujawnionych dochodów.

Niestety, zgodnie z obowiązującymi przepisami samochód, który został objęty zastawem, można bez przeszkód sprzedać. Dług, który ciąży na pojeździe, przechodzi na nowego właściciela, ponieważ zobowiązanie nie jest przypisane do osoby, która odpowiada za zadłużenie, a do właśnie danej ruchomości. Co więcej, dany organ w przypadku nieuregulowania należności może na podstawie zastawu wszcząć egzekucję i odebrać taki pojazd, a następnie go zlicytować. "Jeżeli dłużnik sprzeda samochód kolejnej osobie, może się zdarzyć, że licytacja odbędzie się dopiero w momencie, kiedy kolejna osoba nabędzie pojazd, mimo że ona nie jest dłużnikiem, ale niestety zastaw jest zawsze związany z rzeczą, niezależnie od tego, kto jest jej właścicielem" - stwierdza adwokatka Lilianna Felczyńska-Fiks, cytowana przez redakcję interwencja.polsatnews.pl. 

Niestety, pan Czesław nie był świadomy, że jego samochód został obciążony zastawem. Informacje na ten temat nie figurowały bowiem ani w bazie CEPiK, ani nie zostały mu one przekazywane podczas rejestracji pojazdu. Co zatem może zrobić poszkodowany mężczyzna?

Zastaw na samochodzie. Czy można uniknąć zapłaty długu?

W przypadku zakupu pojazdu, który, jak się później okazuje, jest obciążony zastawem, kupujący może powołać się na przepisy dotyczące rękojmi za wady prawne. W rozumieniu przepisów Kodeksu cywilnego obciążenie auta zastawem niewątpliwie stanowi taką właśnie wadę. W takiej sytuacji kupujący ma prawo skorzystać z przysługujących mu uprawnień, w tym m.in. odstąpić od umowy i żądać zwrotu zapłaconej ceny. Kluczowy jest termin na dochodzenie roszczeń z tytułu rękojmi - kupujący ma rok od momentu wykrycia wady, by zgłosić swoje żądania wobec sprzedawcy. "Czekamy tylko na dostarczenie do wglądu oryginału oświadczenia o odstąpieniu od umowy oraz o potwierdzenie nam skutecznego doręczenia tego odstąpienia. Gdy tak się już stanie, nasz klient nie będzie osobą, od której będziemy oczekiwali spłaty długu" - informuje przedstawicielka ZUS Iwona Kowalska. 

Pan Czesław może więc jeszcze wycofać się z umowy i zwrócić pojazd poprzedniemu właścicielowi, panu Grzegorzowi. Warto podkreślić, że mężczyzna również nie był świadomy, że ZUS nałożył na mercedesa zastaw. Wytłumaczył, że w marcu 2024 roku wystawił na sprzedaż swój własny pojazd. Na ogłoszenie odpowiedział ówczesny posiadacz mercedesa, który zaproponował zamianę. Jako że oferta była dość atrakcyjna, pan Grzegorz przystał na propozycję. Po czterech miesiącach postanowił jednak pozbyć się wozu, bo - jak tłumaczy - "nie czuł się w nim dobrze". 

Mimo iż pan Grzegorz również ma jeszcze czas na zwrot pojazdu i ponowną wymianę, w jego przypadku sytuacja nie jest już taka łatwa. "Nie wiem, co się dzieje z tamtym samochodem. Jeżeli tamta osoba by odpowiedziała 'nie, nie odmienię się', no to zostaje mi droga sądowa, a jaką ja mam gwarancję, że sprawa się rozwiąże i nie przyjdzie ZUS i mi nie zabierze tego samochodu? Wtedy zostanę bez auta i z długiem" - dodaje.

Mężczyzna, obawiając się spłaty cudzych zobowiązań i nie chcąc dochodzić swoich praw w sądzie, zaczął szukać osoby, która doprowadziła do obciążenia pojazdu zastawem. "Udało mi się ustalić, że zastaw został zrobiony w 2011 roku w Poznaniu. Ja byłem ósmym właścicielem tego samochodu" - tłumaczy pan Grzegorz. Niestety, kobieta, na którą zarejestrowany był samochód w momencie ustanowienia zastawu, nie mieszka już w innym, bliżej nieokreślonym miejscu. Co więcej, według rejestru długów kobieta jest zadłużona na blisko 300 tys. złotych. "[...] obawiam się, że ciężko będzie cokolwiek z tym zrobić" - podsumowuje.

Pan Czesław został z długiem na niemal 50 tys. zł. Sprawdzenie rejestru podstawą 

Wielu kierowców kompletnie nie zdaje sobie sprawy z ryzyka zakupu pojazdu objętego zastawem. Co więcej, równie liczne grono stanowią osoby, które nie wiedzą o istnieniu samego rejestru zastawów skarbowych, w którym można zweryfikować, czy interesujący nas pojazd nie jest obciążony długiem. Dostęp do bazy jest bezpłatny. Wystarczy podać numer VIN, a otrzymamy informację co do potencjalnego zadłużenia. Rejestr można znaleźć na stronie podatki.gov.pl.

Historia pokrzywdzonych rozpoczyna dyskusję dotyczącą konieczności zmiany przepisów i wykluczenia możliwości sprzedaży pojazdów, które zostały objęte zastawem przez państwowe instytucje, lub też wprowadzenia obowiązku spłaty zobowiązań przez osobę odpowiadającą za zadłużenie tuż po sprzedaży takiego wozu. Ustawodawcy nie liczą się również z kwestią utraty wartości, która szczególnie dotyka samochody. W przypadku Mercedesa ML pana Czesława, którego produkcja zakończyła w 2011 roku, wysokość długu, który musi zapłacić, jest porównywalna z aktualną ceną rynkową. Kilkanaście lat temu stosunek ten byłby zupełnie inny. Dobrym pomysłem byłoby również usprawnienie kanałów komunikacji między poszczególnymi organami oraz wprowadzenia automatycznej aktualizacji bazy CEPiK o informacje z rejestru zastawów skarbowych. 

"Założę się, że dziewięćdziesiąt procent Polaków nie wie, że takie coś istnieje. Jakiś jest zastaw na samochodzie, to CEPiK powinien zostać poinformowany i wtedy kupujący nie powinien go zarejestrować albo nie powinienem móc go sprzedać" - kwituje poprzedni właściciel, pan Grzegorz. 

Więcej o: