W 2027 roku wygaśnie koncesja, jaką państwo przyznało spółce Stalexport. Na jej podstawie firma zajmuje się utrzymaniem autostrady oraz pobieraniem opłat, z których część trafia do budżetu, a reszta zasila jej własny rachunek. W związku ze zbliżającym się przekazaniem trasy pod zarząd Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad i wymogiem oddania jej w należytym stanie spółka intensyfikuje prace remontowe i realizuje pozostałe zobowiązania wynikające z umowy. Jak jednak można wywnioskować ze słów przedstawicieli firmy, nie chce się ona żegnać się z odcinkiem.
Spółka, chcąc zachować na dłużej przyznaną jej w 1997 roku koncesję, zaproponowała, że rozbuduje autostradę o trzeci pas ruchu. Zdaniem przedstawicieli spółki jest to inwestycja wręcz niezbędna. Wszystko ze względu na wzmożony ruch na trasie, który wzrósł trzykrotnie w ciągu ostatnich 20 lat. W 2024 roku średnia liczba pojazdów na dobę przekroczyła 48 tysięcy. Zmodernizowanie autostrady i dodanie kolejnego pasa ruchu na każdej jezdni zwiększyłoby przepustowość, jak i zmniejszyło obciążenie nawierzchni, a przez to spowolniłoby jej zużycie.
"Odcinek koncesyjny przejeżdża prawie 50 tys. pojazdów na dobę. Zdarzały się dni, kiedy ich liczba przekraczała 60 tys., sięgając nawet poziomu 68 tys. Na drodze mającej dwa pasy ruchu w każdą stronę! Przy takim natężeniu nie da się zarządzać ruchem tak, aby zachować parametry, których klienci oczekują od drogi autostradowej. Biorąc pod uwagę dalszy wzrost liczby pojazdów, rozbudowa autostrady o kolejne pasy staje się niezbędna" – powiedział Andrzej Kaczmarek, prezes Stalexportu, cytowany przez portal wnp.pl. Jak dodaje, po przejęciu trasy przez GDDKiA i zniesieniu opłat, natężenie ruchu prawdopodobnie jeszcze wzrośnie – co może pogłębić już istniejące problemy.
Co więcej, Stalexport stwierdza, że modernizacja trasy jest też kluczowa z punktu widzenia militarnego. Zdaniem firmy, w chwili podpisywania umowy koncesyjnej nikt nie przewidywał, że autostrada będzie wykorzystywana jako korytarz transportowy dla wojska. Obecnie nie spełnia ona wymogów związanych z obronnością, a czasu na dostosowanie jej do tych standardów właściwie już nie ma. "Jeżeli chcemy budować i modernizować jeszcze więcej infrastruktury w Polsce, trzeba sięgać po potencjał i kapitał prywatny. Nie ma innej drogi. Formuła koncesyjna się sprawdza. Teraz jest czas, w którym należałoby o tym z powrotem rozmawiać" – zaznacza prezes Kaczmarek. GDDKiA nie omieszkała odwołać się do sprawy.
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad w udzielonym naszej redakcji komentarzu odniosła się do sprawy potencjalnego przedłużenia koncesji spółce Stalexport. Przedstawicielom firmy stanowisko dyrekcji zapewne się nie spodoba. "Umowa koncesyjna ze spółką Stalexport Autostrada Małopolska zakończy się w marcu 2027 r. i nie ma planu, aby była ona przedłużona. Koncesyjny odcinek zostanie przejęty przez Skarb Państwa i będzie nim zarządzała GDDKiA. Ten proces już się rozpoczął" - stwierdzają przedstawiciele zespołu prasowego GDDKiA.
Dyrekcja nie omieszkała wbić Stalexportowi szpili, krytykując jego nagłe zaangażowanie w kwestię modernizacji trasy. "Warto zauważyć, że koncesjonariusz, który teraz (na dwa lata przed wygaśnięciem umowy) tak szeroko i otwarcie mówi o wzroście natężenia ruchu oraz deklaruje gotowość do poszerzenia autostrady A4 Katowice – Kraków, przez lata pośrednio ograniczał kierowcom dostęp do tej trasy, wprowadzając kolejne podwyżki opłat (bariera ekonomiczna)" - krytykuje GDDKiA.
Co więcej, odnosząc się do słów samego prezesa Stalexportu dotyczących wręcz konieczności polegania na kapitale prywatnym, stwierdziła, że przez ostatnie niemalże 30 lat dużo się w polskiej rzeczywistości pozmieniało. "Należy podkreślić, że umowa koncesyjna została zawarta w 1997 r., czyli w czasie, gdy nie było jeszcze GDDKiA (funkcjonowała wtedy Generalna Dyrekcja Dróg Publicznych). Od tego czasu zmieniło się bardzo dużo. GDDKiA posiada kompetencje, potencjał, kadry, procedury i środki finansowe, aby efektywnie i skutecznie przejąć, a następnie rozbudować autostradę A4 Katowice – Kraków" - stwierdzają przedstawiciele Dyrekcji. "Doceniamy zaangażowanie i zapał do pracy obecnego koncesjonariusza. Za rozbudowę i bieżące utrzymanie autostrady A4 Katowice - Kraków będą odpowiadały firmy wyłonione w otwartych przetargach. W obu tych postępowaniach będzie mogła wystartować spółka Stalexport Autostrada Małopolska, o ile tylko spełni kryteria udziału" - dodano.
Warto zaznaczyć, że dyrekcja wpisała już plan rozbudowy trasy do Rządowego Programu Budowy Dróg Krajowych i aktualnie prowadzi prace przygotowawcze w tym zakresie. "Niezależnie od tego, kto byłby odpowiedzialny za poszerzenie autostrady A4 Katowice – Kraków, musiałby spełnić te same wymagania, określone przepisami prawa. Chodzi tu przede wszystkim o otrzymanie wszystkich niezbędnych decyzji i pozwoleń" - stwierdzono.
Podkreślmy, że w tym momencie GDDKiA prowadzi prace przygotowawcze związane z poszerzeniem odcinków autostrady A4 w woj. dolnośląskim, śląskim i małopolskim oraz niemal 35 km A1 między Toruniem i Włocławkiem. "Na początku kwietnia otrzymaliśmy decyzje o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej (ZRID) dla poszerzenia dwóch z czterech odcinków autostrady A2 pomiędzy Łodzią i Warszawą. Dla drugiej części trasy decyzji ZRID spodziewamy się przed połową roku" - dodaje zespół prasowy GDDKiA. Dla przypomnienia, gdy autostrada będzie zarządzana przez GDDKiA, przejazd nią będzie bezpłatny dla pojazdów lekkich (do 3,5 t) tak jak na pozostałych odcinkach zarządzanych przez dyrekcję autostrad.