Wąska droga podmiejska z dwoma pasami w dwóch kierunkach, a przy jej krawędziach szpaler drzew. Taki krajobraz latem bez wątpienia ma swój urok i cały czas jest aktualny w Polsce. Lata temu sadzenie drzew przy drogach miało także swój wymiar praktyczny. Jazda w cieniu gwarantowała poprawę wygody podróżowania. Szczególnie w autach pozbawionych klimatyzacji.
Problem z drzewami jest jeden: jak bardzo sielsko nie starałby się wyglądać, nie brakuje kierowców w Polsce, którzy nazwą je... słupami śmierci! I w tym poglądzie jest nieco racji. Na przydrożnych drzewach kończy się mniej więcej 5 proc. wszystkich wypadków w Polsce. Jednocześnie uderzenia pojazdów w drzewa oznaczają ponad 13 proc. ogólnej liczby ofiar śmiertelnych. To zatem jedne z najtragiczniejszych rodzajów wypadków.
Nie brakuje zatem postulatów mówiących o wycince drzew przy drogach. To mogłoby poprawić bezpieczeństwo. Samochód zamiast zatrzymywać się na twardej przeszkodzie, wyjeżdżałby w pole. Pasażerowie mieliby większą szansę na przeżycie takiego zdarzenia. Postulat wycinki drzew przy drogach jest mocno promowany np. na Warmii i Mazurach. To rejon Polski, w którym szczególnie popularnym widokiem są przydrożne aleje.
Głosy mówiące o wycince drzew dotarły do Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Ministerstwa Obrony Narodowej. Obydwa resorty postanowiły się zatem do nich ustosunkować. Wniosek generalny jest jeden: masowej wycinki nie będzie i to z dwóch powodów.
MKiŚ podkreśla, że "aleje drzew przydrożnych na Warmii i Mazurach należy chronić, bo to dziedzictwo przyrodnicze i krajobrazowe Polski oraz naturalna infrastruktura adaptacji do zmiany klimatu". Zadrzewienia obniżają temperaturę otoczenia podczas fal upałów, ale także osłaniają drogi przed wiatrem i zawiewaniem śniegiem.
Drzewa przy drogach tworzą też korytarze ekologiczne. Jak wskazuje resort, "dojrzałych drzew nie zastąpią z dnia na dzień nasadzenia kompensacyjne, bo młode drzewo osiąga porównywalną skuteczność środowiskową dopiero po kilkudziesięciu latach". Masowa wycinka przyniosłaby zatem szkodę dla środowiska i jakości powietrza.
Oczywiście nie jest tak, że MKiŚ bagatelizuje sprawę bezpieczeństwa drogowego. Resort podkreśla bowiem, że redukowanie ilości wypadków i ochrona drzew wcale się nie wykluczają. Szczególnie że "odpowiedzią na wypadki powinno być projektowanie bezpiecznych dróg, a nie masowa wycinka drzew rosnących przy nich od dziesięcioleci". Liczba narzędzi w tym zakresie jest szeroka. Drogowcy mają do dyspozycji m.in. bariery ochronne, oznakowanie czy stosowanie urządzeń studzących ruch. Służby z kolei mogą się zająć egzekwowaniem ograniczeń prędkości.
Drzewa przy drogach to jednak nie tylko kwestia klimatu, ale i... bezpieczeństwa narodowego. MON podkreśla, że za ich sprawą ograniczona jest możliwość obserwacji i rozpoznania z powietrza. To automatycznie zwiększa odporność infrastruktury na potencjalne zagrożenia ze strony wrogich wywiadów czy wojsk.
Kluczowe znaczenie drzewa dla obronności sprawiło, że MKiŚ wraz z MON współpracuje nad projektem Tarcza Wschód. W ramach tego programu wprowadzane są zmiany w gospodarce leśnej, w tym ograniczenie zrębów zupełnych oraz pakiet działań odtwarzających ekosystemy wodne i od wód zależne. Na działania renaturyzacyjne trafi w sumie 450 mln zł. To pieniądze na odtwarzanie mokradeł, małą retencję i ochronę zadrzewień. Środki są dostępne dla samorządów i organizacji pozarządowych za pośrednictwem Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.