To miał być prawdziwy megaprojekt UE. TEN-T to bowiem transeuropejska sieć transportowa. Program wystartował jeszcze w 1996 r. i dotyczy sieci drogowych, kolejowych, wodnych, a nawet powietrznych. Chodziło o rozbudowanie szlaków i łączenie ich w taki sposób, aby tworzyły korytarze prowadzące przez kilka krajów.
TEN-T oznacza szczytne cele. Włodarze UE poprzez ten projekt chcą nie tylko ułatwić podróżowanie kierowcom. Podstawą jest bowiem transport. Realizacja szlaków drogowych ma sprawić, że do 2030 r. trzykrotnie zwiększy się sieć kolei dużych prędkości. Jednocześnie aż 30% transportu drogowego na dystansie ponad 300 km ma zostać przeniesiona na inne środki transportu. I data 2030 r. nie jest tu przypadkowa. Bo to wtedy ma się zakończyć pierwszy etap realizacji sieci TEN-T.
Megaprojekt oznacza lata realizacji i miliardy, a nie miliony euro inwestycji. I choć ceny poszczególnych inwestycji są aktualizowane o koszty inflacyjne, niestety światełka w tym tunelu nie widać. Są jedynie kolejne opóźnienia. Sytuacja powoli staje się dramatyczna. Ponieważ deadline zbliża się coraz większymi krokami.
Jak przypomina Polsat News, już w 2020 r. kontrolerzy przeanalizowali osiem największych inwestycji i wyliczyli, że ich łączny koszt wzrósł o 47 proc. w porównaniu z podstawowymi założeniami. Do tej pory na poszczególne projekty wydana została kwota na poziomie 15 mld euro. Jednocześnie średnie opóźnienie w realizacji wynosi... 17 lat.
Absolutnym rekordzistą w kwestii niedotrzymania prac jest Rail Baltica. To projekt realizowany przez Litwę, Łotwę i Estonię. Kraje te chcą zerwać z tradycją ZSRR i wymienić tory na takie o węższym rozstawie szyn. Węższym, a więc europejskim. To ma usprawnić transport. Niestety projekt zdecydowanie nie idzie jak po maśle. Już dziś jego koszt wzrósł o astronomiczne 291%.
Drożejące inwestycje to nie tylko problem Europy Wschodniej. Dobry przykład dotyczy legendarnego tunelu Brenner w Alpach. Tu koszt prac wzrósł już o 40%. I choć obiekt miał być gotowy w 2016 r., już dziś wiadomo, że jego otwarcie nie nastąpi wcześniej, niż w 2032 r.
Oczywiście nie jest tak, ze wszystkie szlaki komunikacyjne okazały się trudną inwestycją. Są i takie, które pokazuje się jako wzór. Inwestycją modelową zdaniem European Newsroom stała się modernizacja linii kolejowej E39. Koszt realizacji tego projektu nie wzrósł, a wręcz spadł. Ostatecznie okazał się aż o 18% niższy. I co ciekawe, linia E39 jest polską linią. To nasza realizacja jest zatem chwalona w całej Europie.
Taka sytuacja z kolei pokazuje jedno. Polska już dawno przestała grać w UE ogony. Nie jesteśmy już członkiem wspólnoty drugiej kategorii, któremu trzeba patrzeć na ręce. My staliśmy się jednym z liderów. To od nas mogą się teraz uczyć Niemcy, Francuzi, Włosi czy Hiszpanie.