W miniony piątek oficjalnie rozpoczęliśmy sezon urlopowy w Polsce. Wielu kierowców ruszyło na drogi, w tym te szybkiego ruchu. Typowa sytuacja wygląda tak, że pojazd podjeżdża do bramki na autostradzie, obsługa pokazuje na ekranie kwotę do zapłacenia, kierowca wyciąga telefon, opłaca nim przejazd i rusza w dalszą drogę. Automatycznie popełnia jednak w ten sposób też... wykroczenie!
Podstawowe pytanie brzmi: "Co w płaceniu za przejazd autostradą telefonem jest niezgodne z przepisami?" Odpowiedź nie ucieszy kierowców, ale odpowiedź również jest jedna i brzmi: "wszystko". Takie mamy niestety prawo.
Zacznijmy jednak od początku: kluczowy dla tego materiału jest art. 45 ust. 2 pkt 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zapis ten wyraźnie stwierdza, że "kierującemu pojazdem zabrania się korzystania podczas jazdy z telefonu wymagającego trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku". Płatność na autostradzie wymaga trzymania telefonu w dłoni. To nie koniec kłopotów.
Najważniejsze słowa w tej formułce to "podczas jazdy". Jazdą w rozumieniu przepisów nie jest tylko sytuacja, w której koła pojazdu się poruszają. Jazdą jest przede wszystkim scenariusz, w którym silnik auta pozostaje odpalony, a kierowca cały czas uczestniczy w ruchu. Zatrzymanie się przy bramce również jest zatem jazdą. Tak samo jak stanie w korku czy oczekiwanie z włączonym silnikiem na parkingu na pasażera.
Powyższa analiza prowadzi do jednego wniosku. Płacenie za przejazd autostradą za pomocą trzymanego w dłoni telefonu wyczerpuje przepisowe znamiona wykroczenia. To oznacza, że kierowca może zostać zatrzymany przez patrol policji i ukarany mandatem wynoszącym 500 zł oraz 12 punktami karnymi. Na tym jednak problem tej konstrukcji prawnej się nie kończy. Jest ich tak naprawdę więcej.
Podczas redakcyjnej dyskusji na ten temat doszliśmy do wniosku, że podobna sytuacja może dotyczyć np. płatności za jedzenie w okienku w jednej z sieci restauracji. Parking to nie droga publiczna, powiecie? Po części tak, choć miejsca takie coraz częściej są oznakowane jako strefa ruchu. To oznacza, że przepisy na takiej jezdni działają w pełni i służby w pełni mogą reagować na ich łamanie.
Jak bardzo absurdalnie by to nie zabrzmiało, płacenie telefonem na bramkach na autostradzie oznacza wykroczenie. To samo odnosi się do płatności przez BLIK. Można za nie dostać nawet 12 punktów karnych. Jak zatem opłacić przejazd zgodnie z prawem? Sposobów jest wiele.
Kierowca może uiścić opłatę gotówką, kartą fizyczną, ewentualnie ukrytą w smartwatchu. Płatność zegarkiem nie łamie już przepisów! Jest także możliwość skorzystania z coraz popularniejszego systemu, a więc płatności za pomocą numeru rejestracyjnego i kamery. Opłaty drogowe są wtedy automatycznie pobierane z konta bankowego. Videotolling jest często obsługiwany przez dużych operatorów bankowych w aplikacjach klientów. Wystarczy wpisać w odpowiedniej sekcji numer rejestracyjny auta. To wszystko.
Konstrukcja prawna dotycząca płacenia telefonem na bramkach na autostradzie jest karkołomna. To wynik krótkowzroczności ustawodawcy? Być może i tak, choć pewnie bardziej szczegółowo przepisu zapisać się nie dało.
W ciemnym tunelu tej sprawy pojawia się jednak pewne światełko. Do tej pory nie słyszeliśmy, aby jakikolwiek kierowca został ukarany mandatem za płacenie telefonem na bramkach na autostradzie. Policjanci wiedzą, że taka kara zakrawałaby o absurd i byłaby wbrew zasadzie miarkującej sankcję w zależności od szkodliwości czynu. Szczególnie, że w tym przypadku szkodliwości czynu nie ma żadnej.