Wyciągasz bagnet, patrzysz na olej i już masz podejrzenia dotyczące kondycji silnika? Takie oględziny mogą dostarczyć kilku wskazówek, ale sama barwa nie wystarczy do oceny środka smarnego. Zwracają na to uwagę specjaliści TotalEnergies, którzy przestrzegają przed ocenianiem oleju wyłącznie po kolorze, przejrzystości czy konsystencji. Znaczenie mają także rodzaj jednostki, przebieg od ostatniej wymiany, wymagania producenta oraz ewentualne niepokojące objawy.
Nowy olej silnikowy jest zazwyczaj jasny, jednak po wlaniu do silnika jego wygląd stopniowo się zmienia. Szczególnie szybko można to zauważyć w dieslach. Podczas spalania powstaje w nich sadza, której część trafia do środka smarnego. Odpowiednie dodatki pomagają utrzymywać drobne zanieczyszczenia w zawiesinie i ograniczają tworzenie się osadów. Jak wyjaśniają specjaliści TotalEnergies, szybkie ciemnienie oleju w silniku Diesla może wynikać z tego, że środek smarny wiąże powstającą podczas pracy sadzę i pomaga ograniczać odkładanie się osadów. Sama obecność sadzy nie musi pogarszać parametrów oleju, jeśli został on odpowiednio dobrany do wymagań jednostki.
Czarny olej w dieslu, nawet stosunkowo niedługo po wymianie, nie powinien więc automatycznie oznaczać konieczności ponownej wizyty w serwisie. Przy ocenie sytuacji trzeba uwzględnić przede wszystkim czas i przebieg od ostatniej wymiany oraz wymagania określone dla danego samochodu. Większą czujność powinny wzbudzić dodatkowe nieprawidłowości, na przykład zwiększone zużycie oleju, zmiana pracy jednostki czy komunikaty ostrzegawcze.
W niektórych silnikach benzynowych zasilanych LPG olej może znacznie dłużej zachowywać jasną i przejrzystą barwę. Na bagnecie może więc wyglądać dobrze nawet po dłuższym okresie użytkowania. Nie oznacza to jednak, że przez cały ten czas zachowuje niezmienione właściwości. Jasny kolor oleju silnikowego nie jest dowodem na jego dobry stan, ponieważ procesy starzenia i zmiany zachodzące w dodatkach uszlachetniających nie muszą być widoczne gołym okiem. Dlatego nie warto przesuwać terminu wymiany tylko na podstawie wyglądu cieczy. W przypadku samochodu z instalacją LPG należy kierować się wymaganiami producenta auta i zastosowanego środka smarnego. W zależności od konstrukcji silnika, warunków eksploatacji i rodzaju oleju zalecenia dotyczące wymiany mogą się różnić. Nie ma więc jednego interwału odpowiedniego dla wszystkich samochodów zasilanych gazem.
Olej bywa potocznie określany jako "rzadki" albo "gęsty", ale jego właściwości są bardziej złożone. Lepkość zmienia się wraz z temperaturą, dlatego konsystencja zauważona podczas sprawdzania bagnetu nie pokazuje, jak środek będzie zachowywał się podczas zimnego rozruchu czy w mocno rozgrzanym silniku. Dobrym przykładem są oleje 15W-40 i 0W-40. W temperaturze pokojowej pierwszy z nich będzie bardziej lepki. Przy 100 stopniach Celsjusza oba należą do tej samej klasy lepkości wysokotemperaturowej, natomiast ich zachowanie w innych temperaturach może się różnić. Przy wyborze oleju silnikowego trzeba kierować się nie tylko klasą lepkości, lecz także normami i dopuszczeniami wymaganymi przez producenta konkretnego silnika. Celowe sięganie po możliwie "najgęstszy" produkt nie jest sposobem na poprawienie ochrony jednostki. Nieprawidłowo dobrana lepkość może wpływać między innymi na opory pracy oraz funkcjonowanie elementów hydraulicznych silnika.
Podczas kontroli warto przyjrzeć się nie tylko barwie, lecz także konsystencji i ewentualnym zanieczyszczeniom. Nadmiernie rozrzedzony olej może wskazywać na obecność paliwa w układzie smarowania. Z kolei wyraźne zgęstnienie może być związane między innymi ze zbyt długą eksploatacją bez wymiany lub przegrzewaniem. Szczególnej uwagi wymagają nietypowe osady, grudki oraz błyszczące drobinki widoczne na bagnecie. Metaliczne cząstki mogą świadczyć o przyspieszonym zużyciu elementów silnika i są powodem do przeprowadzenia dokładniejszej diagnostyki. Niepokojący może być również wyraźny zapach paliwa lub spalenizny. Żaden z tych objawów rozpatrywany osobno nie pozwala postawić pewnej diagnozy. Przy zakupie używanego samochodu warto więc zestawić wygląd oleju z historią serwisową, przebiegiem od ostatniej wymiany i pracą jednostki. Sam jasny lub ciemny kolor nie wystarcza, aby przesądzić o kondycji silnika.
Źródła: autokult.pl, autodave.pl, auto-swiat.pl