Znajomość przepisów dotyczących kontroli drogowej pomaga kierowcom świadomie uczestniczyć w czynnościach wykonywanych przez policję. Choć funkcjonariusze mają szerokie uprawnienia, ich działania muszą odbywać się zgodnie z obowiązującym prawem. Dotyczy to również przeszukania samochodu, które może zostać przeprowadzone tylko w sytuacjach przewidzianych w przepisach.
Przeszukanie samochodu nie jest standardowym elementem kontroli drogowej. Policjant może wykonać tę czynność wyłącznie wtedy, gdy istnieją ustawowe przesłanki, między innymi uzasadnione podejrzenie popełnienia czynu zabronionego lub przypuszczenie, że w pojeździe znajdują się przedmioty zabronione, niebezpieczne albo mogące stanowić dowód w postępowaniu. Przed rozpoczęciem przeszukania funkcjonariusz powinien poinformować kierowcę o przyczynie oraz podstawie prawnej swoich działań. W takich przypadkach nie jest wymagany wcześniejszy nakaz sądu ani prokuratora. Podobne uprawnienia mają również Straż Graniczna, Służba Celno-Skarbowa, Żandarmeria Wojskowa, Centralne Biuro Antykorupcyjne, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego oraz w określonych przypadkach Służba Leśna.
Jeżeli podczas kontroli drogowej dochodzi do przeszukania samochodu, kierowca może zażądać sporządzenia protokołu z przeszukania. Takie żądanie najlepiej zgłosić jeszcze w trakcie wykonywania tej czynności. Dokument zawiera informacje o miejscu, czasie i przyczynie przeszukania, a także opis wykonanych działań i ujawnionych przedmiotów. Po zapoznaniu się z jego treścią kierowca może zgłosić uwagi przed podpisaniem dokumentu. Protokół stanowi potwierdzenie przebiegu przeszukania i może mieć znaczenie, jeżeli kontrolowany będzie chciał zakwestionować sposób przeprowadzenia czynności. Znajomość praw kierowcy podczas kontroli drogowej pozwala lepiej przygotować się na spotkanie z funkcjonariuszami i świadomie korzystać z uprawnień przewidzianych w przepisach.