Generalna zasada wprowadzana przez nowelizację ustawy o publicznym transporcie zbiorowym jest jedna. Chodzi o nałożenie obowiązku zapewniania komunikacji zbiorowej na podstawowe ośrodki administracji. To pozwoli na tworzenie wspólnych schematów sieci komunikacyjnej i przede wszystkim koordynację połączeń.
Nowelizacja przepisów sprawi, że samorządy:
Nowelizacja jest na tyle precyzyjna, że wskazuje nawet pożądaną liczbę połączeń. W dni powszednie muszą to być co najmniej cztery pary kursów, a w dni wolne co najmniej dwie pary.
Samorządy na poziomie województwa czy powiatu z pewnością nie będą miały problemu z wypełnieniem wymogu. Co z gminami? Te na mocy znowelizowanych przepisów dostaną jeszcze jedno narzędzie. Nowa ustawa wprowadzi bowiem pojęcie przejazdu na żądanie. To ma być elastyczna forma transportu, którego przewoźnik nie będzie realizował autobusem, lecz samochodem osobowym przeznaczonym do przewozu maksymalnie 9 pasażerów łącznie z kierowcą.
Przewozy na żądanie mają sprawdzić się przede wszystkim w małych lub wyludniających się gminach, gdzie połączenia cykliczne nie mają większego sensu. Nie cieszyłyby się na tyle dużą popularnością, aby stały się w jakikolwiek sposób rentowne. Taki zapis jest jednym z czynników, który prowadzi nas do kolejnej nowości. Po wejściu w życie przepisów Funduszu rozwoju przewozów autobusowych zmieni nazwę na Fundusz przeciwdziałania wykluczeniu transportowemu.
W ramach nowelizacji przepisów ustawodawca chce również sprawić, że gminy zostaną zobowiązane do udostępnienia określonej liczby przystanków i dworców wszystkim operatorom. Także tym, którzy funkcjonują na zasadach komercyjnych. Poza tym zapisy mają nadać status funkcjonariusza publicznego kontrolerom biletów. Tak, aby zwiększyć bezpieczeństwo ich pracy oraz spotęgować konsekwencje dla pasażera w razie ataku na takiego pracownika.
Ostatnim i jednym z bardziej newralgicznych punktów nowelizacji ustawy o publicznym transporcie zbiorowym dotyczy floty pojazdów. Od 2028 r. autobusy realizujące przewozy z dopłatą nie będą mogły być starsze niż 20 lat. Od 2036 r. wymogi dodatkowo zaostrzą się i pojazdy nie będą mogły być starsze niż 15 lat. Co więcej, operatorzy będą musieli wyposażyć takie autobusy w lokalizatory. To pozwoli na ścisłą kontrolę rzeczywistego przebiegu trasy i przede wszystkim ocenę słuszności wnioskowanej przez przewoźnika dopłaty.