Gibraltar to przedziwne miejsce. Nie tylko z uwagi na skondensowaną zabudowę, a do tego 426-metrową skałę i wolno żyjące na niej małpy. Jego specyficzność polega też na tym, że choć leży u wybrzeża Półwyspu Iberyjskiego, nie stanowi części Hiszpanii, a zamorskie terytorium Wielkiej Brytanii.
Wchodząc na Gibraltar, turyści zatem teoretycznie trafiają do Wielkiej Brytanii. To z kolei oznacza po okresie brexitu kontrolę graniczną. Oczywiście dla obywateli UE jest ona prowadzona w trybie uproszczonym, a właściwie to od 15 lipca śmiało będzie można powiedzieć, że była prowadzona. To tego dnia bowiem znikną kontrole graniczne między Gibraltarem a Hiszpanią. Mieszkańcy i pracownicy będą mogli swobodnie przekraczać granicę.
Koniec kontroli granicznych stanowi potężne ułatwienie. Szczególnie że każdego dnia granicę Wielkiej Brytanii na Gibraltarze przekracza nawet 15 tys. osób. I wskazując tę liczbę, mówię o samych hiszpańskich pracownikach ruszających do pracy na brytyjskie terytorium. Skończą się zatem korki podczas odpraw. Przepływ ludzi stanie się płynniejszy.
Turyści z Wielkiej Brytanii będą przechodzić natomiast odprawę graniczną na lotnisku lub w porcie.
Zmiana to efekt porozumienia wynegocjowanego przez Unię Europejską i Wielką Brytanię po brexicie. Na jego mocy Gibraltar został włączony do unii celnej UE oraz strefy Schengen. Mieszkańcy wspólnoty będą mogli przekraczać granicę hiszpańsko-brytyjską bez żadnych trudności. Porozumienie rodziło się jednak w bólach. Było negocjowane od czasu brexitu, a więc od 2016 r.
Nowe regulacje wejdą w życie dokładnie 15 lipca 2026 r. Kilka dni wcześniej rozpoczął się nawet demontaż ogrodzenia granicznego. I to pomimo faktu, że porozumienie wymaga formalnej ratyfikacji przez parlamenty Wielkiej Brytanii i Unii Europejskiej.
Porozumienie w sprawie włączenia Gibraltaru do unii celnej UE oraz strefy Schengen oznacza koniec kontroli realizowanych od 118 lat. Niestety nie zamyka jeszcze jednego tematu. Mowa o ciągłych pretensjach Hiszpanii dotyczących odzyskania tego obszaru od Wielkiej Brytanii. Gibraltar stał się brytyjski w 1704 r., kiedy to został zdobyty przez siły angielsko-holenderskie podczas wojny o sukcesję hiszpańską.
Do szczególnego zaognienia konfliktu doszło w latach 1969-1982. Za czasów rządów generała Francisco Franco granica hiszpańsko-brytyjska w tym miejscu była całkowicie zamknięta. Gibraltar został oficjalnie objęty blokadą. Obszar ten jest szczególny także z polskiego punktu widzenia. To właśnie w katastrofie lotniczej na Gibraltarze zginął bowiem 4 lipca 1943 r. generał Władysław Eugeniusz Sikorski.