Trwający kryzys paliwowy skłania rządy, firmy i społeczeństwa do refleksji nad tym, jak będzie wyglądać rynek energii za kilkanaście i kilkadziesiąt lat. Pytania dotyczą nie tylko dostępności surowców, ale także kierunków rozwoju technologii i polityki klimatycznej. Coraz częściej pojawia się też kwestia tego, czym będziemy tankować w 2040 roku.
Zmieniające się realia geopolityczne oraz rosnące wymagania środowiskowe powodują, że sektor paliwowy stoi przed koniecznością głębokiej transformacji. Jak wskazuje Grzegorz Jóźwiak, dyrektor Biura Technologii Wodorowych i Paliw Alternatywnych w Grupie Orlen, spółka intensywnie rozwija projekty związane z lokalnymi surowcami, które mogą posłużyć do wytwarzania nowych typów paliw. To podejście ma ograniczyć zależność od importu i zwiększyć bezpieczeństwo energetyczne.
Jednym z kluczowych wyzwań dla Polski będzie wdrożenie unijnej dyrektywy RED III. Regulacje te zakładają, że udział energii odnawialnej w transporcie osiągnie 29 proc. do 2030 roku. Jednocześnie co najmniej 1 proc. paliw ma stanowić komponent niebiologiczny RFNBO, czyli m.in. odnawialny wodór i paliwa syntetyczne.
Dyrektywa przewiduje również wykorzystanie minimum 5,5 proc. zaawansowanych biopaliw. Wprowadzenie tych zmian będzie kosztowne i skomplikowane, a dla firm takich jak Orlen oznacza konieczność intensywnych inwestycji i dostosowania infrastruktury. W przypadku wodoru RFNBO spółka stoi przed dwoma głównymi zadaniami. Pierwszym jest osiągnięcie 1 proc. udziału tego paliwa w transporcie, co wiąże się m.in. z realizacją projektów takich jak Hyndrogen Eagle oraz Green H2, wspieranych dotacjami z Banku Gospodarstwa Krajowego. Dodatkowo rozwijany jest program Clean Cities, zakładający wdrażanie technologii wodorowych w dużych miastach.
Drugim obszarem jest przemysł, gdzie wodór ma znaleźć zastosowanie m.in. w produkcji nawozów. To pokazuje, że transformacja nie ogranicza się wyłącznie do transportu, ale obejmuje szeroki zakres gospodarki.
Choć część ekspertów uważa, że transport oparty na wodorze to wciąż odległa perspektywa, a głównym kierunkiem powinna być elektryfikacja, przedstawiciele branży podkreślają, że te rozwiązania nie muszą się wykluczać. W opinii Grzegorza Jóźwiaka różne technologie mogą się wzajemnie uzupełniać, odpowiadając na odmienne potrzeby rynku.
W rezultacie Orlen zakłada, że w 2040 roku w Polsce dominować będą trzy główne rodzaje paliw alternatywnych. Będą to wodór, biopaliwa oraz energia elektryczna. Taki model ma zapewnić większą elastyczność systemu i umożliwić stopniowe odchodzenie od tradycyjnych paliw kopalnych, jednocześnie uwzględniając tempo rozwoju technologii oraz możliwości infrastrukturalne kraju.