W teorii pomiar prędkości jest jednoznaczny. Urządzenie pokazuje wynik, funkcjonariusz wystawia mandat i sprawa jest zamknięta. I faktycznie tak jest, jeśli kierowca przyjmie karę na miejscu. Jednak robić tego nie musi, szczególnie jeśli ma wątpliwości co do prawidłowości pomiaru. W praktyce wiele zależy od tego, jak wykonano pomiar i jakiego sprzętu użyto. Nawet popularne urządzenia laserowe, które przez lata uchodziły za bardzo precyzyjne, budzą pewne wątpliwości, co potwierdziły już wyroki sądu. Tu jednak chcemy zaznaczyć, że nie jest to poradnik, jak wyłgać się z popełnionego wykroczenia, a jedynie pokazujemy, jak sprawdzić policjanta i na co zwrócić uwagę, jeśli jesteśmy przekonani, że pomiar pokazuje inną prędkość niż ta, z którą faktycznie podróżowaliśmy. Jak pokazuje praktyka, nie wszystkie pomiary muszą być prawidłowo wykonane lub sprzętem, który powinien być nadal w służbie.
Policja w Polsce bardzo często korzysta z laserowych mierników prędkości. Działają one inaczej niż klasyczne radary. W teorii znacznie dokładniej. Zamiast fal radiowych wykorzystują wiązkę lasera i mierzą odległość od pojazdu w bardzo krótkich odstępach czasu. Na podstawie zmiany tej odległości urządzenie oblicza prędkość auta.
Problem polega na tym, że w rzeczywistości funkcjonariusz obsługujący urządzenie nie widzi samej wiązki lasera. W wizjerze urządzenia widoczny jest jedynie punkt celowniczy, który ma wskazywać miejsce pomiaru. To jednak tylko symulacja. Rzeczywista wiązka jest niewidoczna dla ludzkiego oka, bo znajduje się w zakresie podczerwieni. Co to oznacza w praktyce? Pojazd widoczny w celowniku nie zawsze musi być tym samym autem, którego prędkość została zmierzona przez urządzenie. Przy pomiarach z dużej odległości nawet niewielkie przesunięcie urządzenia może sprawić, że laser trafi np. w inny samochód.
Do tego dochodzi zjawisko rozszerzania się wiązki wraz z odległością. Im dalej znajduje się pojazd, tym większy obszar obejmuje wiązka lasera. W efekcie przy pomiarach wykonywanych z kilkuset metrów wiązka może objąć więcej niż jeden samochód.
Najwięcej kontrowersji w Polsce wzbudzał w przeszłości jeden z popularnych laserowych mierników prędkości, czyli UltraLyte LTI 20-20. Sprawa trafiła nawet na wokandę i zakończyła się głośnym wyrokiem sądu. W 2014 roku Sąd Okręgowy w Zamościu uniewinnił kierowcę oskarżonego o przekroczenie prędkości właśnie na podstawie pomiaru wykonanego tym urządzeniem. Powołano wtedy biegłego z zakresu technologii pomiaru prędkości, który szczegółowo przeanalizował sposób działania radaru.
Ekspert wskazał, że punkt celowniczy widoczny w wizjerze urządzenia nie jest rzeczywistym obrazem wiązki pomiarowej. W praktyce oznacza to, że policjant może celować w jeden pojazd, a laser może trafić w zupełnie inny. Szczególnie gdy na drodze porusza się kilka aut jadących blisko siebie.
W opinii biegłego przy pomiarze wykonywanym z odległości około 500 metrów wiązka lasera może mieć średnicę nawet około jednego metra. Jeśli pojazdy jadą w kolumnie i dzieli je niewielka odległość, trudno mieć pewność, który z nich został faktycznie zmierzony. Właśnie z tego powodu sąd uznał, że w konkretnej sprawie nie da się jednoznacznie ustalić, który samochód przekroczył prędkość. W tamtej sprawie kierowca został uniewinniony.
Inną sprawą jest sam fakt legalności stosowania przez policję wspomnianych urządzeń UltraLyte LTI 20-20. Mimo że zgodnie z aktualnym rozporządzeniem ministra gospodarki w sprawie wymagań, którym powinny odpowiadać przyrządy do pomiaru prędkości pojazdów, ten sprzęt nie spełnia wymogów, nadal jest używany przez patrole. Przepisy określają, że miernik prędkości "powinien rejestrować zmierzoną prędkość, datę i czas dokonania pomiaru oraz obraz lub sekwencję obrazów kontrolowanego pojazdu z jego numerami rejestracyjnymi". Wspomniany UltraLyte nie rejestruje obrazu, ale MSWiA uznało, że o ile urządzenie jest sprawne i ma aktualną legalizację, nadal może być stosowane przez policję.
Trzymając się tych wytycznych, warto zatem wiedzieć, że jest jednak przypadek, który może całkowicie zmienić przebieg kontroli jeszcze na miejscu. Chodzi o wspomnianą legalizację urządzenia pomiarowego. Każdy radar czy laser używany przez policję musi mieć ważne świadectwo legalizacji potwierdzające, że sprzęt spełnia wymogi metrologiczne.
Jeśli dokumentu nie ma, z punktu widzenia prawa pojawia się poważny problem z legalnością pomiaru. Funkcjonariusze powinni mieć przy sobie takie świadectwo legalizacji i na prośbę kierowcy je okazać. Podczas sprawdzania warto zwrócić uwagę na kilka szczegółów. Najważniejsza jest data ważności dokumentu. Kolejna rzecz to numer seryjny urządzenia, który musi być identyczny z numerem wpisanym w świadectwie. Co prawda zwykle policjanci pamiętają o tym, ale zdarzały się przypadki, że pomiary wykonywano sprzętem bez takiej dokumentacji. Niestety, we wspomnianym przypadku, kierowcy, którzy przyjęli takie mandaty, nie wiedząc o tym, nie mieli już szans na odwołanie - to też warto wiedzieć. Kolejną ważną kwestią są plomby zabezpieczające. W świadectwie określona jest ich liczba i miejsce umieszczenia. Jeśli choć jedna jest uszkodzona albo jej brakuje, urządzenie formalnie traci ważność.
Dlatego właśnie moment kontroli jest kluczowy. Jeżeli coś się nie zgadza, kierowca może wskazać nieprawidłowość od razu. Później, gdy sprawa trafia do sądu, udowodnienie takich szczegółów bywa już dużo trudniejsze.
Źródło: otomoto.pl, prawo.pl, gov.pl