W wywiadzie udzielonym portalowi WNP Łukasz Błoński, kierownik ds. regulacji unijnych w Orlenie, podkreślił, że europejski system handlu uprawnieniami do emisji (ETS) oraz związane z polityką klimatyczną pakiety legislacyjne stoją przed kluczową rewizją. Jego zdaniem obecne tempo i kierunek zmian grożą osłabieniem konkurencyjności przemysłu oraz zwiastują destabilizację rynku energii i paliw. Spółka wyraża obawy, że bez modyfikacji tych regulacji europejskie firmy, w tym Orlen, mogą zostać postawione w niekorzystnej sytuacji wobec globalnej konkurencji.
Orlen wskazuje, że Unia Europejska planuje wprowadzić aż cztery duże pakiety legislacyjne, które będą miały istotny wpływ na funkcjonowanie spółki i całego sektora energetyczno-przemysłowego. Przedstawiciel koncernu zaznaczył, że firma przygląda się każdemu z nich, jednocześnie postulując zmiany, które jego zdaniem sprawią, że postępująca transformacja klimatyczna będzie możliwa do osiągnięcia bez drastycznych kosztów dla gospodarki i konsumentów.
Pierwszym z pakietów jest tzw. omnibus energetyczny, który ma kompleksowo zająć się zasadami rynku energii i paliw, obejmując m.in. propozycje rozporządzenia metanowego oraz dyrektywy o odnawialnych źródłach energii znanej jako RED III. To właśnie ona zawiera założenia dotyczące udziału energii odnawialnej w systemach krajowych oraz cele redukcji emisji. Orlen ostrzega, że postulowane przez Komisję Europejską cele mogą okazać się trudne do zrealizowania w praktyce bez odpowiednich mechanizmów wsparcia.
Drugim elementem jest rewizja zasad systemu ETS, w tym także mechanizmu stabilności rynkowej (MSR) oraz tempa redukcji dostępnych uprawnień do emisji. Orlen podkreśla, że obecne założenia mogą prowadzić do sytuacji, w której pula uprawnień zmniejszy się zbyt szybko, co przełoży się na gwałtowne wzrosty cen emisji CO2 i duże obciążenia dla przedsiębiorstw. Do 2040 r. system ETS ma zostać całkowicie wycofany, co oznacza, że uprawnienia do emisji zastąpią inne, nowe mechanizmy polityki klimatycznej UE. Koncern apeluje jednak o "wygładzenie" tego procesu i zachowanie większej elastyczności dla przemysłu.
Trzeci pakiet dotyczy pakietu Security of Supply (SOS), czyli przepisów mających wzmocnić bezpieczeństwo dostaw energii oraz odporność Unii na kryzysy surowcowe. Orlen wskazuje na konieczność znalezienia równowagi między ambitnymi celami klimatycznymi a zapewnieniem stabilnych dostaw paliw i energii dla gospodarki.
Ostatnim obszarem jest planowany pakiet dotyczący produktów energetycznych, który ma uprościć i zaktualizować zasady funkcjonowania rynku energii i paliw, m.in. przez uproszczenia regulacyjne i deregulacje tam, gdzie to możliwe. W ocenie spółki, tego typu działania mogą wzmocnić konkurencyjność i ograniczyć koszty dla przedsiębiorstw oraz odbiorców końcowych.
Błoński zaznaczył, że jednym z kluczowych żądań koncernu jest przesunięcie wejścia w życie systemu ETS2 - mechanizmu handlu uprawnieniami obejmującego sektor transportu i budownictwa, tak aby dać firmom i konsumentom więcej czasu na przygotowanie się do nowych obowiązków. Choć Orlen postulował trzyletnią zwłokę wdrożenia ETS2, udało się wynegocjować tylko roczne odroczenie terminu jego wejścia w życie, co nadal budzi obawy branży.
Jak tłumaczył przedstawiciel koncernu, celem tych apeli nie jest blokowanie transformacji, ale racjonalne tempo dekarbonizacji, które uwzględnia realia przemysłu oraz możliwość inwestowania w technologie niskoemisyjne bez nadmiernego obciążenia bilansów przedsiębiorstw. W opinii Orlenu, tylko w ten sposób można wypracować warunki, w których europejska gospodarka pozostanie zarówno konkurencyjna globalnie, jak i spójna pod względem polityki klimatycznej.
Przemiany w systemach ETS i ETS2 oraz dyskusje wokół dyrektywy RED III są obecnie jednymi z najważniejszych tematów w polityce klimatycznej UE. Będą one decydowały o tempie dekarbonizacji gospodarki unijnej w nadchodzących latach.