Unia Europejska szykuje zmiany, które mogą zrewolucjonizować handel starszymi autami. Nowe przepisy mają uszczelnić rynek i ograniczyć eksport pojazdów, które nie nadają się już do jazdy. Projekt zakłada też nowe obowiązki dokumentacyjne dla sprzedających, aby łatwiej odróżnić samochody używane od tych przeznaczonych na złom. Ostatecznym celem jest poprawa recyklingu i ograniczenie negatywnego wpływu "odpadowych" aut na środowisko.
Komisja Europejska proponuje nowy akt prawny dotyczący tzw. end-of-life vehicles (ELV), czyli pojazdów kończących swój "cykl życia". Projekt wiąże się z aktualizacją przepisów, które do tej pory regulowały zasady postępowania z samochodami przeznaczonymi do utylizacji. Obecne regulacje z roku 2000 okazały się niewystarczające w świetle rosnącej liczby pojazdów wycofywanych z użytkowania oraz transgranicznego eksportu niebezpiecznych i wyeksploatowanych aut.
Nowe przepisy mają wprowadzić obligatoryjne działania w całej UE dotyczące zarówno projektowania, jak i końcowego traktowania pojazdów. Planowane jest m.in. ustanowienie obowiązkowych minimalnych poziomów recyklingu materiałów w nowych samochodach oraz usprawnienie procesów zbierania i odzysku surowców. Zmiany te mają wspierać zasadę gospodarki obiegu zamkniętego, ograniczając odpady i zmniejszając zapotrzebowanie na import surowców.
Jednym z najbardziej istotnych elementów proponowanych zmian są nowe wymogi formalne przy sprzedaży używanych aut. Zgodnie z projektem, sprzedający będą zobligowani do przedstawienia dokumentu potwierdzającego, że oferowany pojazd nie kwalifikuje się jako ELV, czyli auto, które technicznie lub konstrukcyjnie nadaje się tylko do utylizacji. Taki certyfikat ma pomóc w jasnym odróżnieniu samochodu możliwego do dalszego użytkowania od wraku, który stanowi jedynie źródło złomu.
Bez takiego zaświadczenia właściciel może mieć problemy nie tylko ze sfinalizowaniem transakcji sprzedaży, lecz także z legalnym wywozem pojazdu za granicę. W praktyce oznacza to, że auta trafiające na aukcje internetowe lub oferowane na rynkach międzynarodowych będą musiały być opatrzone dokumentacją potwierdzającą ich stan. Inaczej potencjalni nabywcy czy służby kontrolne będą traktować je jako pojazdy "kończące żywot", z zakazem obrotu takim jak normalny samochód używany.
Podstawowym motywem reform jest zwiększenie efektywności recyklingu pojazdów oraz ograniczenie eksportu aut w złym stanie technicznym. Według danych Komisji, co roku miliony pojazdów kończy swój okres eksploatacji i trafia do utylizacji lub są eksportowane poza Unię w sposób, który utrudnia nadzór nad ich dalszym losem. Nowe przepisy mają uszczelnić te praktyki, sprawiając, że tylko auta z potwierdzoną zdolnością do jazdy będą mogły być legalnie sprzedawane jako używane, a te przeznaczone na złom będą kierowane do zatwierdzonych punktów recyklingu.
Projekt zakłada również usprawnienie mechanizmów kontroli granicznej i lepsze powiązanie systemów elektronicznych w całej UE, aby zminimalizować tzw. "zaginione" pojazdy, które znikają z rejestrów i pojawiają się w krajach trzecich jako rzekomo sprawne samochody. Ten element zmian ma wpłynąć na ograniczenie nielegalnego eksportu aut, które w rzeczywistości stanowią poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa i środowiska w krajach importujących.
Chociaż Komisja Europejska zaprezentowała projekt reform już w 2025 roku, nadal wymaga on akceptacji zarówno przez Parlament Europejski, jak i Radę UE. Proces legislacyjny w Unii Europejskiej może potrwać kilka miesięcy, zanim ostateczne brzmienie nowych zasad zostanie przyjęte i zacznie obowiązywać. Po wejściu w życie nowe wymogi dotyczące dokumentacji pojazdów i standardów recyklingu będą stopniowo wdrażane, dając branży czas na dostosowanie się. Komisja Europejska chciałaby, aby nowe przepisy zaczęły obowiązywać jeszcze w tym roku.