Nowy rok nie przyniesie drastycznych zmian w zasadach związanych z wymianą praw jazdy w Polsce, ale dla sporej liczby kierowców termin ważności ich dokumentów będzie miał kluczowe znaczenie. Choć nie ma ogólnego rozporządzenia nakazującego każdemu wymianę uprawnień właśnie w 2026 roku, tysiące osób i tak będzie musiało dopilnować tej formalności, bo ich dotychczasowe prawo jazdy wygasa. Zaniedbanie tej sprawy może prowadzić do poważnych konsekwencji podczas rutynowej kontroli drogowej.
Nie istnieje jedno, nowe prawo nakazujące wymianę dokumentów od stycznia 2026 roku dla wszystkich kierowców. Polskie przepisy już od kilku lat nie przewidują bezterminowych praw jazdy - maksymalny okres ważności dokumentu to zazwyczaj 15 lat, a w przypadku stwierdzonych problemów zdrowotnych może to być krótszy termin. To oznacza, że kierowcy, którzy otrzymali prawo jazdy dawno temu, muszą regularnie wymieniać dokumenty, gdy termin ich ważności dobiega końca i w 2026 roku dotyczy to właśnie tej grupy.
Najczęstszym powodem konieczności wymiany jest więc zwykłe upływanie daty ważności wpisanej w rubryce 11, którą warto sprawdzić jeszcze przed końcem roku. Pozostałe sytuacje, w których trzeba złożyć wniosek o nowy dokument, to m.in. zgubienie lub uszkodzenie prawa jazdy albo konieczność aktualizacji danych (np. zmiana nazwiska).
Nie ma obowiązku wymiany bezterminowych praw jazdy w 2026 roku. Ogólna, szeroka akcja przekształcania bezterminowych dokumentów w ważne do określonej daty została przewidziana na późniejszy okres. Dokładniej między 2028 a 2033 rokiem. To oznacza, że jeśli w rubryce 11 macie wpisane "bezterminowo", to w najbliższych miesiącach nie musicie się martwić o wynikającą z tego formalność.
W mediach pojawiały się niekiedy informacje o rzekomej "automatycznej utracie prawa jazdy przez osoby starsze" z powodu nowych przepisów. W rzeczywistości seniorzy nie stracą uprawnień z automatu ani tylko dlatego, że są w określonym wieku. W praktyce starsi kierowcy podobnie jak inni, przy wymianie dokumentu muszą przejść badanie lekarskie, które oceni ich zdolność do prowadzenia pojazdów. Jeśli lekarz uzna, że stan zdrowia wymaga wcześniejszej kontroli, może wydać prawo jazdy z krótszą ważnością, po czym konieczne będzie kolejne badanie.
Wnioskując o nowy dokument, musicie przygotować kilka rzeczy: aktualne zdjęcie, wniosek, orzeczenie lekarskie oraz dowód tożsamości. Dokumenty składa się w urzędzie miasta, gminy lub starostwie powiatowym. Można to zrobić osobiście lub listownie.
Opłata za wydanie prawa jazdy wzrosła w 2026 roku w stosunku do lat wcześniejszych. Zamiast około 100 zł trzeba zapłacić ponad 115 zł za samą wydaną kartę, a do tego dochodzi koszt badania lekarskiego i zdjęcia, co sumarycznie daje ponad 300 zł.
A co grozi za jazdę bez ważnego prawa jazdy? Najpoważniejszym skutkiem jazdy z nieważnym dokumentem są mandaty nakładane przez policję. Już w standardowej kontroli policjant może nałożyć karę w wysokości nawet 1500 zł, jeśli stwierdzi, że prowadzący porusza się bez ważnego prawa jazdy. To jednak nie koniec, gdyż w skrajnych przypadkach, gdy jazda bez uprawnień jest częsta lub łączy się z innymi wykroczeniami, sprawa może trafić do sądu, a grzywna wzrosnąć nawet do 30 tys. zł.
Choć rok 2026 nie wprowadza obowiązku ogólnej wymiany wszystkich praw jazdy, wielu uczestników ruchu drogowego musi sprawdzić ważność swojego dokumentu i odpowiednio wcześnie zadbać o jego aktualizację. Wszystko po to, żeby uniknąć kar i problemów w razie kontroli drogowej.