Europa stawia producentów samochodów w trudnej sytuacji. Muszą spełniać coraz bardziej wyśrubowane normy bezpieczeństwa i emisji, elektryfikować gamę swoich aut i pozostać konkurencyjni. A przecież to wymusza inwestycje, oznacza wyższe koszty i ceny, a w tym samym czasie europejskie marki czują na plecach coraz mocniejszy oddech konkurentów zza oceanu.
Co robią w tej sytuacji producenci ze Starego Kontynentu? Wszyscy, którzy się jeszcze nie poddali, przeprowadzają rewolucje w swoich kluczowych strukturach. Chodzi przede wszystkim o centra opracowania i rozwoju (R&D) oraz fabryki samochodów. Większość z nich nie chce się dzielić szczegółami, ale Grupa Renault podeszło do tego tematu inaczej: otworzyła swoje podwoje przed dziennikarzami. Podstawowe cele inwestycji Renault to obniżenie okresu opracowania nowych modeli, skrócenie czasu produkcji pojedynczego egzemplarza, redukcja kosztów i oszczędność energii. To wszystko ma się dziać jednocześnie i z uwzględnieniem komfortu pracujących ludzi. Brzmi jak banał, ale dyrekcja koncernu twierdzi, że zawsze będzie mieć na względzie dobro pracowników, bo jest wpisane w jej DNA. Czy teraz rozumiecie, że to ambitne zadanie?
Niedawno dowiedzieliśmy się, w jaki sposób francuska firma skraca okres opracowania nowych modeli z czterech lat w przypadku Megane E-Tech do 24 miesięcy w nadchodzącym modelu Twingo E-Tech, żeby nadążyć za tempem narzuconym przez rywali z Chin i USA. Teraz na własne oczy zobaczyłem, jak wygląda cyfrowa rewolucja w fabrykach tego koncernu na przykładzie zakładu w Palencii. Sztuczna inteligencja to nie jest pieśń przyszłości. Zarówno na pracowników, jak i auta patrzą setki kamer, a to dopiero początek tej historii. Chodziłem po hiszpańskiej fabryce, z której wyjeżdżają modele Rafale, Espace i Austral i miałem coraz szerzej otwarte oczy ze zdziwienia, bo te zakłady różnią się od wszystkich, które do tej pory widziałem.
Renault ma swoje fabryki w Hiszpanii od lat 50. XX wieku. W tej chwili działają trzy różne zakłady w Valladolid oraz Palencii. Zwiedzałem fabrykę w tym drugim mieście położonym około 250 km na północ od Madrytu. Pracują tam 2 tys. osób i... niewiele mniej kamer. Przez niemal każdą z nich fabrykę obserwuje sztuczna inteligencja. System nazwany przez Renault Plant Connect gromadzi i przetwarza ponad dwa miliony informacji w ciągu każdej minuty. To dane dotyczące tylko fabryki w Palencii, z której wyjeżdża teraz 555 nowych samochodów dziennie. Do komputerowej sieci jest tam podpiętych 25 stanowisk z blisko tysiącem tzw. punktów kontroli: kamer działających zakresie światła widzialnego oraz podczerwieni i czułych mikrofonów. Oprócz tego pracownicy używają ręcznych skanerów 3D, które pozwalają szybko i dokładnie sprawdzić dokładność wykonania różnych części, np. drzwi. Hiszpańska fabryka Grupy Renault to dobry przykład, bo wprowadzanie systemów SI (Sztucznej Inteligencji) jest tam mocno zaawansowane, ale Plant Connect działa w zakładach grupy Renault na całym świecie globalnie gromadząc dwa miliardy informacji dziennie przy użyciu 20 tys. urządzeń. Wspólnie tworzą cyfrowego bliźniaka każdego wyprodukowanego samochodu, a jego historia jest przechowywana w chmurze Google i dostępna w czasie późniejszych serwisów. Po co ten cały wysiłek?
Głównym powodem jest chęć podwyższenia jakości pracy zakładów i poziomu wykonania samochodów, które je opuszczają. Wzrost jakości, niezależnie od poziomu, z jakiego się startuje, oznacza liczne zalety: krótszy czas produkcji aut oraz związane z tym niższe koszty i większą wydajność, bo samochody nie muszą wracać po negatywnej kontroli jakości. Wyższa jakość to większa satysfakcja klientów z samochodów, które się nie psują. Wreszcie Plant Connect gromadzi i analizuje olbrzymią ilość danych, które potem można wykorzystać na różne sposoby. Są bezcenne, ale ich zdobycie wymaga wielkich inwestycji w system informatyczny, który w skrócie opisałem.
Najważniejszą cechą Plant Connect jest to, że obrazu nie analizują ludzie, tylko robi to w czasie rzeczywistym sztuczna inteligencja, która nadzoruje proces produkcji na wielu etapach. Dzięki temu z jednej strony kontroluje ludzką pracę, znacznie lepiej i wcześniej wykrywając różne pomyłki, których nie da się uniknąć. Na monitorach można zobaczyć, jak SI odróżnia od siebie pozornie identyczne śruby, przypisuje małe części do konkretnych modeli aut, sprawdza, czy wszystkie wtyczki są właściwie wpięte, a styki nie są wygięte z dokładnością do 0,6 mm. Cały proces przebiega bez zakłócania pracy, a w przypadku wykrycia błędu, system natychmiast daje o nim znać.
To nie wszystko. Oprócz weryfikowania ludzkiej pracy sztuczna inteligencja przeprowadza kontrolę gotowych produktów. Precyzyjnie mierzy odległości pomiędzy panelami poszycia nadwozia, bada spawy i punkty klejenia, analizuje dźwięk zamykanych drzwi, prędkość działania ogrzewania szyb, wydajność spryskiwaczy wycieraczek itp. Robi to nie tylko przy użyciu kamer, ale również mierząc dźwięki i temperaturę różnych komponentów. Dzięki temu jest w stanie wykryć małe odchylenia od normy, które nie są dostrzegalne przez ludzi. Miejsce nadzoru Plant Connect w Palencii to pusta sala pełna wielkich ekranów, która bardziej przypomina centrum lotów kosmicznych, niż fabrykę samochodów. Dane z całego świata mogą być tam prezentowane w czasie rzeczywistym. Najbardziej zaskoczyła mnie atrakcyjna forma graficzna, która w ogóle nie przypomina znanych mi przemysłowych interfejsów użytkownika. Wtedy przypomniałem sobie, że Francuzi są wyjątkowymi estetami.
Podobne rozwiązania w fabrykach samochodów są nowością. Dzięki temu Grupa Renault uważa się za jednego z globalnych liderów pod tym względem, ale to nie tak, zę jest pionierem wdrażania takich systemów kontroli jakości na skalę światową. W Europie owszem, ale przedstawiciele koncernu nie ukrywają, że wzorowali się na podobnych rozwiązaniach stosowanych przez niektóre chińskie koncerny i Teslę. Poza tym Francuzi są fanami opracowanej przez Toyotę filozofii ciągłego doskonalenia: Kaizen, która polega na ulepszaniu procesów i produktów w czasie całego cyklu życia.
Po konferencji, prezentacji i zwiedzaniu zakładów Renault w Palencii przyszedł czas na nieuchronne niewygodne pytania do ekspertów. Czy poleganie w tak dużym stopniu na chmurze Google nie jest ryzykowne z biznesowych i geopolitycznych powodów? Czy nadzór sztucznej inteligencji i cyfrowa rewolucja obniżają komfort pracy ludzi kontrolowanych przez maszyny? Czy skutkiem postępującej robotyzacji fabryk w przyszłości mogą być zwolnienia? I najważniejsze: czy olbrzymi koszt globalnej implementacji systemu Plant Connect jest uzasadniony wzrostem jakości produktów? Inaczej mówiąc, czy opłaca się robić coraz lepsze auta, bo wciąż można na tym zarobić?
Większość odpowiedzi mnie usatysfakcjonowała, chociaż dyrekcja koncernu wcale nie udaje, że zjadła wszystkie rozumy. To ludzie, którzy zdają sobie sprawę, że podejmują spore ryzyko biznesowe, ale uważają, że nie mają innego wyjścia. Grupa Renault chce przetrwać globalizację przemysłu motoryzacyjnego, jego elektryfikację oraz przyspieszenie procesu opracowania kolejnych modeli aut i skrócenie cyklu życia, które wymusili Chińczycy oraz Tesla. Konkurencja jest w stanie robić szybciej i taniej coraz nowocześniejsze samochody. Trzeba spróbować za nimi nadążyć albo zginąć. Renault wybrało pierwsze wyjście, a ja jako Europejczyk trzymam kciuki, żeby im się udało. Materiał został zrealizowany na wyjeździe sfinansowanym przez Renault Polska Sp. z o.o. Firma nie miała wpływu na powyższą treść, ani wglądu w tekst przed publikacją.