Gdzie umieszcza się silnik elektryczny w hybrydach plug-in? Wyjaśniamy działanie nowoczesnych układów napędowych

MATERIAŁ PROMOCYJNY

Silnik elektryczny w hybrydach plug-in może działać w pojedynkę lub jednocześnie z napędem spalinowym. Gdzie w takim razie się go umieszcza i jak połączyć jego pracę z jednostką spalinową?
Audi A6 Avant e-hybrid quattro, Audi A6 Limousine e-hybrid quattro/ fot. materiały promocyjne marki Audi

W hybrydach plug-in spotyka się różne konfiguracje montażu silnika elektrycznego. Większość producentów stosuje układ równoległy (P2) – silnik elektryczny umieszczony między silnikiem spalinowym a skrzynią biegów, zwykle zintegrowany z obudową skrzyni. Takie rozwiązanie pozwala na bezpośrednie przekazanie momentu obrotowego obu jednostek na wspólną przekładnię.

Niektórzy producenci wykorzystują układ osiowy (P4) – silnik spalinowy napędza jedną oś, a elektryczny drugą, zapewniając napęd na cztery koła bez mechanicznego połączenia między osiami. Istnieją też układy mieszane z przekładnią planetarną, gdzie dwa silniki elektryczne i spalinowy współpracują poprzez sprzęgło planetarne, płynnie łącząc tryb równoległy i szeregowy.

Audi e-hybrid (np. w modelach A5 e-hybrid quattro, Q5 e-hybrid i najnowszym Q3 e-hybrid) stosuje sprawdzony układ P2. Płaski silnik elektryczny jest umieszczony tuż za silnikiem 2.0 TFSI (lub 1.5 TFSI) i zintegrowany wewnątrz obudowy 7-stopniowej przekładni dwusprzęgłowej S tronic. Elektryczny motor rozwija moc 105 kW.

Audi A5 e-hybrid quattro/ fot. materiały promocyjne marki Audi

Silnik spalinowy jest połączony z elektrycznym poprzez sprzęgło – dzięki niemu w trybie elektrycznym można całkowicie odłączyć jednostkę benzynową. Taka konstrukcja pozwala Audi wykorzystać istniejącą skrzynię i napęd quattro – moment z obu silników jest przekazywany na przekładnię biegów, a następnie na koła (w modelach quattro – na obie osie przez układ quattro ultra). Podejście Audi zapewnia zwartą budowę i zachowanie charakterystyki napędu na cztery koła. 

Jak silnik spalinowy współpracuje z elektrycznym?

Napęd PHEV Audi może pracować w trybie czysto elektrycznym (EV) lub hybrydowym. W trybie EV sprzęgło między silnikiem benzynowym a elektrycznym pozostaje otwarte – jedynie motor elektryczny napędza wtedy pojazd, czerpiąc energię z akumulatora. Przy wyczerpaniu baterii lub gwałtownym zapotrzebowaniu na moc, system płynnie uruchamia silnik spalinowy i zamyka sprzęgło, przechodząc w tryb hybrydowy.

Wówczas obie jednostki napędowe mogą jednocześnie przekazywać moment obrotowy na skrzynię biegów i koła, zwiększając łączną moc i osiągi. Silnik elektryczny pełni też rolę rozrusznika – potrafi bardzo szybko zsynchronizować obroty i uruchomić jednostkę TFSI, dzięki czemu dołączenie silnika spalinowego odbywa się niemal niezauważalnie dla kierowcy.

Audi A3 Sportback 45 TFSI e/ fot. materiały promocyjne marki Audi

W nowych modelach Audi dostępne są tryby "EV" (jazda wyłącznie elektryczna) oraz "Hybrid" (tryb mieszany) – w tym drugim elektronika może utrzymywać część energii na później (np. na dojazd do miasta) albo doładowywać akumulator z silnika spalinowego w razie potrzeby. Kierowca ma także wpływ na strategię – może np. łopatkami regulować siłę rekuperacji lub ręcznie wymusić zachowanie określonego poziomu naładowania baterii na później.

Jak obliczyć łączną moc?

Często zauważalny jest fakt, że łączna moc systemowa hybrydy plug-in jest mniejsza niż prosta suma maksymalnych mocy silnika spalinowego i elektrycznego. Przykładowo, Audi A5 e-hybrid quattro ma silnik 2.0 TFSI o mocy ok. 185 kW (252 KM) oraz silnik elektryczny 105 kW – jednak maksymalna moc całego układu to nie 290 kW, a 270 kW (367 KM).

Skąd ta różnica? Wynika to z charakterystyki pracy obu źródeł mocy. Silnik spalinowy i elektryczny rzadko osiągają swoje moce szczytowe jednocześnie – każdy ma maksimum przy różnych warunkach pracy. Silnik elektryczny przy wyższych prędkościach obrotowych traci nieco momentu. Z kolei silnik TFSI osiąga szczyt mocy przy wysokich obrotach. Moc systemowa jest zatem ustalana dla takich warunków, w których sumaryczne, równoczesne oddawanie mocy jest najwyższe, choć nadal niższe niż prosta suma algebraiczna.

W rezultacie deklarowana moc systemowa jest wartością zmierzoną wg określonej normy (np. SAE J2908) dla najkorzystniejszego punktu pracy układu hybrydowego, a nie prostą sumą katalogowych mocy obu motorów.

Co potrafią nowoczesne hybrydy?

Modele Audi z oznaczeniem e-hybrid (dawniej TFSI e) reprezentują najnowszą generację układów PHEV i wyróżniają się znakomitymi parametrami w swojej klasie. Inżynierom Audi udało się połączyć wysokie osiągi, dużą wydajność elektryczną oraz funkcjonalność na co dzień.

A5 Avant e-hybrid i A5 Limousine e-hybrid/ fot. materiały promocyjne marki Audi

Przykładowo, A5 i Q5 e-hybrid otrzymały akumulator o pojemności 25,9 kWh brutto (20,7 kWh netto), czyli aż o 45 proc. pojemniejszy niż w poprzedniej generacji. Mimo to jego wymiary tylko nieznacznie wzrosły – to zasługa przejścia na technologię cell-to-pack, gdzie ogniwa są klejone bezpośrednio do obudowy zamiast pakowania w moduły. Pozwoliło to zwiększyć upakowanie energii na jednostkę objętości.

To sprawiło, że zasięgi elektryczne Audi e-hybrid znacząco wzrosły – np. nowe Q3 e-hybrid może przejechać do 119 km (WLTP) na prądzie, A5 e-hybrid ok. 110 km, a kompaktowy A3 Sportback TFSI e nawet do 143 km w cyklu miejskim WLTP. Są to jedne z najlepszych wyników w klasie, pozwalające większość codziennych tras pokonać bez kropli paliwa.

Dzięki dopracowaniu układu hybrydowego, nowe modele osiągają znakomite przyspieszenia i elastyczność, dorównując wersjom czysto spalinowym o znacznie większych silnikach. Przykładowo, A5 55 TFSI e quattro (367 KM) przyspiesza w zakresie 0–100 km/h w 5,1 s, a Q5 55 TFSI e w 5,1–5,3 s, co jest wynikiem na poziomie wariantów z silnikiem V6. Jednocześnie zużycie paliwa (w sprzyjających warunkach dla jazdy hybrydowej) może wynosić tylko 2–3 l/100 km.

Materiał promocyjny marki Audi.