Raport specjalny: Superdiesle

Czy możliwe jest przejechanie autem 10 km za tylko 1 zł? Tak, pod warunkiem że pod jego maską pracuje mały diesel. Nowoczesne silniki na ropę mają szansę wyprzeć paliwożerne benzyniaki.
Wprawdzie samochody z dieslami o pojemności 1300 cm3 można było kupić już w 1968 roku (Peugeot 204 diesel), jednak dopiero w ostatnich latach rozpoczął się boom małych jednostek wysokoprężnych z turbodoładowaniem i sterowanym elektronicznie wtryskiem bezpośrednim. Dzisiaj każdy producent chce mieć w swojej ofercie małego turbodiesla, który może napędzać nie tylko auta miejskie, ale również spore kompakty.

Obecnie liczą się tylko dwa rodzaje zasilania - common rail i pompowtryskiwacze stosowane przez koncern Volkswagena. Niestety, koszty produkcji tych drugich są tak wysokie, że prawdopodobnie następne generacje motorów wysokoprężnych niemieckiej marki będą również zasilane wtryskiem common rail. Specjaliści z firmy Bosch, czołowego producenta układów wtryskowych na świecie, przewidują, że podstawowym napędem małych aut staną się niewielkie diesle o coraz wydajniejszym turbodoładowaniu. Konieczność zmniejszania kosztów produkcji silników na ropę sprawi, że konstruktorzy chętnie będą sięgali po układy 3-cylindrowe, tak jak to uczynił Volkswagen. Przyszłość należy do turbodiesli, które kuszą niewielkim zużyciem paliwa.

W naszym raporcie specjalnym, aby ułatwić dobry wybór, nowoczesne silniki wysokoprężne pogrupowaliśmy wg producentów, bo te same jednostki napędzają auta różnych marek. Najlepsze osiągi pojazdów wyróżniliśmy pogrubieniem. Podajemy także niezbędne informacje i... kilka zaskakujących faktów.

ANATOMIA DIESLI

Common rail

To układ wtryskowy silnika wysokoprężnego, w którym wtryskiwacze są sterowane elektrycznie, a komputer decyduje o ilości wtryskiwanego paliwa. Nazwa common rail (ang. dosłownie wspólna szyna) pochodzi od głównej magistrali podającej paliwo jednocześnie do wszystkich wtryskiwaczy, dokładnie tak, jak to się dzieje w silnikach benzynowych. Wtrysk common rail po raz pierwszy pojawił się na rynku w 1997 roku (Alfa Romeo 156 JTD). Ciśnienie wtrysku rzędu 1350 barów.

Common rail II generacji

W 2000 roku zmodernizowano układ common rail, wprowadzając technikę wtrysku wielofazowego: główna dawka paliwa poprzedzona zostaje porcją pilotującą, dzięki czemu w cylindrze znacznie łagodniej narasta ciśnienie i w efekcie silnik jest cichszy, ma bardziej miękką pracę. Jeden wtrysk może się składać nawet z siedmiu dawek. Takie rozwiązanie ma np. produkowany w Bielsku-Białej silnik 1.3 Multijet. Ciśnienie wtrysku w układach drugiej generacji zostało podniesione do 1600 barów.

Common rail III generacji

Pojawił się na rynku w 2003 roku i różni się od poprzednich układów wtryskowych zastosowaniem piezokrystalicznych wtryskiwaczy, które cechuje reakcja znacznie szybsza niż w wypadku tradycyjnych, elektromagnetycznych. Pozwoliło to zredukować poziom emisji szkodliwych składników spalin nawet o 20%. Taki układ wtryskowy stosowany jest np. w silnikach Audi A6 3.0 TDI. Trwają prace nad czwartą generacją, która pozwoli jeszcze obniżyć poziom zanieczyszczenia spalin dzięki doskonalszemu sterowaniu i podniesieniu ciśnienia wtrysku. Taki silnik będzie produkowany przez Toyotę w fabryce, która powstała w Polsce (2.0 D-4D Clean Power 180 KM).

Pompowtryskiwacze

Rozwiązanie rozwijane w autach osobowych przez koncern Volkswagena. Tu każdy cylinder ma swój osobny element składający się z pompy wysokiego ciśnienia i wtryskiwacza. Specjalne zawory sterowane elektroniką decydują o dawce paliwa. Po raz pierwszy w aucie osobowym rozwiązanie to pojawiło się w 1998 roku.

Intercooler

Chłodnica powietrza doładowanego obniża temperaturę powietrza, podnosząc tym samym jego gęstość. Pozwala to na zwiększenie mocy silnika przy jednoczesnym zmniejszeniu zużycia paliwa. Obecnie praktycznie wszystkie nowoczesne silniki wysokoprężne wykorzystują to rozwiązanie.

Filtr cząstek stałych

Po raz pierwszy zastosowany w 2000 roku przez Peugeota (w modelu 607) - zatrzymuje zawarte w spalinach tzw. cząstki stałe, czyli sadze. Gdy w całym filtrze zgromadzi się odpowiednia ich ilość, uruchamiany jest proces wypalania poprzez chwilowe zwiększenie dawki paliwa. Dotychczasowe konstrukcje filtrów wymagały stosowania specjalnych dodatków wspomagających usuwanie cząstek sadzy. Najnowsze (rok 2005) będą przystosowane do bezobsługowej eksploatacji przez całe życie samochodu.

Turbosprężarka o zmiennej geometrii

Stosowana w niektórych dieslach ma tzw. kierownicę, która zmienia kąt, pod jakim spaliny wpadają na wirnik turbiny. Dzięki temu możliwe jest zwiększenie efektywności pracy turbosprężarki przy niskich obrotach silnika i jednoczesnym utrzymaniu wysokiej mocy maksymalnej.

Cztery zawory na cylinder

Większa liczba zaworów pozwala na optymalizację procesu napełniania cylindra i zawirowania powietrza, co umożliwia obniżenie zużycia paliwa i toksyczności spalin przy wysokiej mocy maksymalnej.

1.3 Multijet, 1.3 CDTI

producent: GM-Powetrain, Bielsko Biała, Polska

zastosowanie w modelach: Fiat Panda, Fiat Punto, Opel Agila, Opel Corsa, Fiat Idea, Suzuki Swift '04

początek produkcji: 2003 rok (w 2005 roku do produkcji wejdzie wersja 90 KM z turbosprężarką o zmiennej geometrii.)

Charakterystyka techniczna.
pojemność skokowa: 1251 cm3
średnica x skok tłoka: 69,6 x 82,0 mm
moc maksymalna: 70 KM (51 kW) przy 4000 obr/min
maksymalny moment obrotowy: 180 Nm przy 1750 obr/min
liczba zaworów na cylinder: 4
rodzaj wtrysku: common rail II generacji
filtr cząstek stałych: brak
opinia auto+

Jednostka o nowoczesnej budowie z czterema zaworami na cylinder i wielofazowym wtryskiem Multijet. Silnik bardzo chętnie pracuje na wyższych obrotach

Dane eksploatacyjne

ModelFiat PandaFiat PuntoOpel AgilaOpel Corsa
przyspieszenie 0-100 km/h:13,0 s13,4 s15,0 s14,5 s
prędkość maksymalna:160 km/h164 km/h153 km/h165 km/h
zużycie paliwa (w mieście/na trasie/średnie):5,4/3,7/4,3 l/100 km5,6/3,9/4,5 l/100 km6,6/4,4/5,2 l/100 km5,7/3,9/4,5 l/100 km
koszt przeglądu:670 zł670 zł700 zł700 zł
cena od:ok. 43 000 zł49 200 zł48 550 zł47 600 zł
1.4 HDi, TDCi

producent: PSA, Prenery, Francja

zastosowanie w modelach: Citroën C2, Citroën C3, Citroën XSARA 1.4 HDi, Ford FIESTA, Ford FUSION, Peugeot 206, Peugeot 307, Mazda 2

początek produkcji: 2001 rok

Producenci podają różną moc: od 68 do 70 KM, ale rozbieżności wynikają jedynie z różnych norm definiujących wartość KM - to ten sam silnik. Niebawem na rynku pojawi się zmodernizowana wersja tego motoru z głowicą 16-zaworową i turbosprężarką o zmiennej geometrii. Nowa jednostka napędowa ma moc 92 KM i maksymalny moment 200 Nm. Trafi do Citroënów C2, C3 oraz Peugeotów 107, 1007 i 206.

Charakterystyka techniczna.
pojemność skokowa: 1398 cm3
średnica x skok tłoka: 73,7 x 82,0 mm
moc maksymalna: 68 KM (50 kW) przy 4000 obr/min
maksymalny moment obrotowy: 150 Nm przy 1750 obr/min
liczba zaworów na cylinder: 2
rodzaj wtrysku: common rail I generacji
filtr cząstek stałych: brak
opinia auto+

Jednostka z klasycznymi rozwiązaniami. Atutem jest niski hałas. Więcej będzie można oczekiwać od wersji wzmocnionej 16V 90 KM.

Dane eksploatacyjne

ModelCitroën C2Citroën C3Citroën XsaraFord FiestaFord FusionPeugeot 206Peugeot 307
przyspieszenie 0-100 km/h:13,5 s13,4 s16,7 s14,9 s15,5 s14,7 s17,1 s
prędkość maksymalna:166 km/h165 km/h164 km/h164 km/h158 km/h168 km/h160 km/h
zużycie paliwa (w mieście/na trasie/średnie):5,1/3,6/4,1 l/100 km5,1/3,8/4,2 l/100 km5,7/3,8/4,5 l/100 km5,3/3,7/4,3 l/100 km5,2/3,9/4,3 l/100 km5,5/3,6/4,3 l/100 km5,5/4,0/4,5 l/100 km
koszt przeglądu:660 zł660 zł660 zł590 zł590 zł360 zł360 zł
cena od:50 500 zł49 700 zł59 900 zł44 560 zł53 510 zł47 490 zł61 000 zł
1.6 HDi, TDCi

producent: PSA, Prenery, Francja

zastosowanie w modelach: Citroën C4, Ford FOCUS C-Max, Peugeot 206, Peugeot 307, Ford FOCUS II, Mazda 3

początek produkcji: 2004 rok

W niektórych modelach ten silnik jest dostępny z filtrem cząstek stałych FAP. W Fordach Fiesta i Fusion oraz niektórych Citroënach i Peugeotach będzie dostępna wersja tej jednostki o mocy zmniejszonej do 90 KM (turbo o stałej geometrii).

Charakterystyka techniczna.
pojemność skokowa: 1560 cm3
średnica x skok tłoka: 75,0 x 88,3 mm
moc maksymalna: 109 KM (80 kW) przy 4000 obr/min
maksymalny moment obrotowy: 240 Nm przy 1750 obr/min
liczba zaworów na cylinder: 4
rodzaj wtrysku: common rail III generacji
filtr cząstek stałych: FAP
opinia auto+

Jednostka nowej generacji z 16-zaworową głowicą, zmiennymi fazami rozrządu i turbosprężarką o zmiennej geometrii. Cechuje ją wysoka kultura pracy i niski hałas przy bardzo dobrych osiągach.

Dane eksploatacyjne

ModelCitroën C4Citroën Xsara PicassoFord Focus C-MaxPeugeot 206Peugeot 307Peugeot 407
przyspieszenie 0-100 km/h:11,2 s11,8 s11,3 s10,8 s11,2 s11,7 s
prędkość maksymalna:192 km/h183 km/h185 km/h186 km/h188 km/h192 km/h
zużycie paliwa (w mieście/na trasie/średnie):6,0/4,0/4,7 l/100 km6,4/4,4/5,1 l/100 km6,3/4,1/4,9 l/100 km6,0/4,1/4,8 l/100 km6,9/4,3/5,2 l/100 km7,0/4,6/5,5 l/100 km
koszt przeglądu:b.d.660 zł620 zł360 zł360 zł360 zł
cena od:75 500 zł94 800 zł72 990 zł62 290 zł74 300 zł85 500 zł
1.5 dCi

producent: Renault, Valladolid, Hiszpania

zastosowanie w modelach: Nissan MICRA, Nissan ALMERA, Renault CLIO, Renault MEGANE

początek produkcji: 2002 rok

Jednostka ma trzy warianty mocy: 65, 82 i 100 KM. Wersja o najwyższej mocy ma turbosprężarkę o zmiennej geometrii i wzmocnione korbowody oraz tłoki.

Charakterystyka techniczna...
pojemność skokowa:1461 cm31461 cm31461 cm3
średnica x skok tłoka:76,0 x 80,5 mm76,0 x 80,5 mm 76,0 x 80,5 mm
moc maks.:65 KM (48 kW) przy 4000 obr/min82 KM (60 kW) przy 4000 obr/min100 KM (74 kW) przy 4000 obr/min
maks. moment obrotowy160 Nm przy 2000 obr/min185 Nm przy 2000 obr/min200 Nm przy 2000 obr/min
liczba zaworów na cylinder:222
rodzaj wtrysku:common rail II generacjicommon rail II generacji common rail II generacji
filtr cząstek stałych:brakbrak brak
opinia auto+

Wszystkie silniki tej serii cechuje bardzo niskie zużycie paliwa. Godne polecenia są głównie mocniejsze wersje - najsłabsza zapewnia zaledwie przeciętne osiągi.

Dane eksploatacyjne

ModelNissan Micra 65 KMNissan Almera 82 KMRenault Clio 65 KMRenault Clio 82 KMRenault Clio 100 KMRenault Megane 100 KM
przyspieszenie 0-100 km/h:17,0 s14,4 s15,0 s12,2 s10,6 s12,5 s
prędkość maksymalna:155 km/h168 km/h162 km/h175 km/h185 km/h179 km/h
zużycie paliwa (w mieście/na trasie/średnie):5,6/4,0/4,6 l/100 km6,3/4,0/4,9 l/100 km5,4/3,7/4,3 l/100 km5,3/3,6/4,2 l/100 km5,2/3,8/4,3 l/100 km5,6/4,0/4,6 l/100 km
koszt przeglądu:580 zł740 zł640 zł640 zł640 zł820 zł
cena od:54 600 zł62 000 zł49 300 zł53 000 zł59 000 zł64 700 zł
1.4 D-4D

producent: Toyota, Valenciennes, Francja

zastosowanie w modelach: Toyota YARIS, Toyota COROLLA, Mini ONE

początek produkcji: 2001 rok

Silnik występuje w dwóch wariantach mocy - 75 KM w Yarisie i Mini oraz 90 KM w Corolli. Wzmocniona wersja ma turbosprężarkę o zmiennej geometrii, obniżony stopień sprężania i podniesione ciśnienie doładowania oraz 6-otworowe wtryskiwacze zamiast 5-strumieniowych.

Charakterystyka techniczna..
pojemność skokowa:1364 cm31364 cm3
średnica x skok tłoka:73,0 x 81,5 mm73,0 x 81,5 mm
moc maksymalna:75 KM (55 kW) przy 4000 obr/min90 KM (66 kW) przy 3800 obr/min
maks. moment obrotowy170 Nm przy 2000 obr/min190 Nm przy 1800 obr/min
liczba zaworów na cylinder:22
rodzaj wtrysku:common rail II generacjicommon rail II generacji
filtr cząstek stałych:brakbrak
opinia auto+

Montowany w Yarisie silnik D-4D cechuje bardzo małe zużycie paliwa i jednocześnie dobra kultura pracy. Niski poziom wibracji i hałasu to cechy typowe także dla mocniejszej wersji 90 KM.

Dane eksploatacyjne

ModelToyota YarisMini One DToyota Corolla
przyspieszenie 0-100 km/h:12,9 s14,0 s13,3 s
prędkość maksymalna:170 km/h170 km/h180 km/h
zużycie paliwa (w mieście/na trasie/średnie):5,1/3,7/4,2 l/100 km5,8/4,3/4,8 l/100 kmśrednio 4,9 l/100 km
koszt przeglądu:650 zł800 zł800 zł
cena od:46 500 zł77 500 zł63 000 zł
1.4 TDI

producent: Volkswagen, Salzgitter, Niemcy

zastosowanie w modelach: Audi A2, Seat IBIZA, Škoda FABIA, VW POLO, VW LUPO

początek produkcji: 1999 rok

Jedyny silnik trzycylindrowy wśród turbodiesli tej wielkości. W Europie Zachodniej dostępne jest lekkie Lupo 3L, które ze zmniejszonym silnikiem 1.2 TDI 61 KM osiąga średnie zużycie paliwa 3 l/100 km, oraz Audi A2 z silnikiem 1.4 TDI o mocy podwyższonej do 90 KM.

Charakterystyka techniczna.
pojemność skokowa: 1422 cm3
średnica x skok tłoka: 79,5 x 95,5 mm
moc maksymalna: 75 KM (55 kW) przy 4000 obr/min
maksymalny moment obrotowy: 195 Nm przy 2200 obr/min
liczba zaworów na cylinder: 2
rodzaj wtrysku: pompowtryskiwacze
filtr cząstek stałych: brak
opinia auto+

Trzycylindrowa konstrukcja zapewnia dobry moment obrotowy, jednak silnik nie przepada za niskimi obrotami (gorsze wyważenie układu trzech cylindrów).

Dane eksploatacyjne

ModelAudi A2Seat IbizaŠkoda FabiaVW Polo
przyspieszenie 0-100 km/h:12,3 s13,9 s14,2 s13,6 s
prędkość maksymalna:173 km/h172 km/h168 km/h170 km/h
zużycie paliwa (w mieście/na trasie/średnie):5,6/3,5/4,3 l/100 km5,6/4,0/4,5 l/100 km5,6/4,0/4,5 l/100 km5,5/3,9/4,4 l/100 km
koszt przeglądu:700 zł450 zł400 zł500 zł
cena od:79 166 zł53 490 zł51 790 zł52 890 zł